ColumnStevo Akkerman

Hoe Amazon en andere webwinkels veel kapot maken

Even kijken op Amazon.nl of ze de titel ­‘Hired’ van de Britse journalist James Bloodworth te koop hebben. In dat boek wordt beschreven hoe het is om te werken in Amazons eigen distributiecentra, waar sommige werknemers in rondslingerende plastic flessen hun behoefte doen omdat plaspauzes ontmoedigd worden, en strafpunten krijgen als ze ziek zijn, te laat komen of hun targets niet halen.

Jawel, Amazon.nl heeft het, als e-book. De ­productomschrijving luidt als volgt: ‘Bloodworth beschrijft hoe traditionele arbeidersgemeenschappen zijn verwoest door zielloze banen zonder zekerheid, vooruitzicht of voldoening, van het Amazon-distributiecentrum in Staffordshire tot de taxi’s van Uber’. Je zou het moedig kunnen noemen, het aanbieden van een kritisch boek over je eigen bedrijf, maar ik vermoed dat hier eerder algoritmes aan het werk zijn geweest dan mensen van vlees en bloed: er is vraag naar deze titel en dus wordt hij verkocht.

Ontbrekende tanden

Het webwinkelen maakt veel kapot. De straten van onze binnensteden beginnen te lijken op gehavende gebitten, met overal ontbrekende tanden. We hadden al Bol.com, Wehkamp, Zalando en weet ik veel wat nog meer, en nu betreedt ook Amazon de Nederlandse markt. Tot nog toe verkocht het bedrijf van Jeff Bezos (’s werelds rijkste man) hier alleen e-boeken, maar daar zullen ‘miljoenen’ artikelen aan toegevoegd worden. Oh, how happy we will be!

Volgens de Rabobank kan Amazon in Nederland in een periode van tien jaar een omzet van tien miljard euro bereiken – de bezorg­busjes zullen op ons neerdalen als sprinkhanen. En de ene na de andere fysieke winkel zal het loodje leggen.

Big brother

Maar daarnaast is er dus de ellende bij Amazon zelf. Bloodworths boek werd in Groot-Brittannië ­genomineerd voor de Orwell Prize, heel passend. Het Amazonimperium is een orwelliaanse grootmacht, inclusief verraderlijke newspeak. Werknemers heten ‘partners’, ze worden geacht te geloven dat Bezos zichzelf ziet als de ‘minst belangrijke partner’, en ze worden door een big brother in de gaten gehouden: ieders productiviteit wordt vastgelegd en besproken.

Op een minder Amerikaanse en minder agressieve wijze gebeurt iets dergelijk ook bij Bol.com, ‘de winkel van ons allemaal’. De Nederlandse journalist Jeroen van Bergeijk werkte vijf maanden under­cover bij het Bol-distributiecentrum in Waalwijk en schreef daarover ‘Binnen bij bol.com’ – als u het voor 23.00 uur bestelt bij Bol zelf, hebt u het morgen in huis. Maar ik hoop dat u dat niet doet en naar de plaatselijke boekhandel gaat, voor dit boek of welk boek dan ook. In de wereld van Bol (een ‘doos’ van 45.000 vierkante meter, zonder daglicht) ­werken veel arbeidsmigranten, die via een uitzendbureau worden ingehuurd. Er zijn dagelijkse ‘bordpraatjes’, waar de prestaties worden geëvalueerd, er hangen lijsten met de scores van de inpakkers, en ­iedereen rent zich een ongeluk.

Dit zijn de fabrieken van onze koopmanie, inclusief gratis retourneren. Van mij mogen ze dicht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden