Opinie Journalistiek

Het zwijgrecht, ook voor een journalist, is discutabel

‘Bronbescherming’ heeft door de uitspraak van de raadkamer na de gijzeling van journalist Robert Bas wel een hele ruime uitleg gekregen. Wat is nog het belang van de journalistiek als die bron al lang bekend is, en de informatie van de journalist niets lijkt toe te kunnen voegen, stelt lezer Kees Francke uit Arkel.

Over de uitspraak van de raadkamer ten aanzien van de gijzeling van een journalist heb ik tot nu toe alleen instemmende commentaren gelezen. Dat is op z’n minst opmerkelijk te noemen. Inderdaad, zoals hoofdredacteur Cees van der Laan schrijft in zijn brief (Opinie, 26 oktober): ‘Kritisch blijven en terughoudendheid is geboden wanneer er zaken spelen aangaande de eigen beroepsgroep’.

Als we het erover eens zijn dat het in de rechtspraak vooral om waarheidsvinding moet gaan, dan is het bestaan van zwijgrecht heel vaak discutabel, niet in het belang van waarheidsvinding en van de rechtsgang, en dus verdacht. Dit geldt zowel voor verdachten, getuigen als eisers.

De ruime uitleg van het begrip ‘bronbescherming’ door de raadkamer, waarbij de bron al bekend is, kan maar moeilijk anders worden gezien als een ongewenste uitbreiding van het recht om te zwijgen. Hierbij gaat het niet meer om het belang van de informant en van potentiële, toekomstige informanten, zoals men ons graag doet geloven, en ook niet om een ten onrechte vermeend belang van de journalistiek. Informanten begrijpen heus wel dat wanneer ze zelf worden afgeluisterd, een journalist niets te verwijten valt! Zeker wanneer, zoals in dit geval, het belang van de gevraagde informatie niets wezenlijks lijkt te kunnen toevoegen, dan kan ik moeilijk inzien wat het belang is van een beroep op bronbescherming. Het heeft er zo alle schijn van dat er redenen zouden zijn om de verdediging van de verdachte koste wat kost dwars te willen zitten.

Instrument van informanten

Zou het niet zo kunnen zijn dat – vanuit de verdediging van de verdachte geredeneerd – de indruk ontstaat dat journalisten met deze uitgebreide bronbescherming, tot instrument van informanten kunnen gaan dienen voor een leugenachtige beeldvorming? Vanuit deze invalshoek bekeken, is het nog maar een heel kleine stap naar het oordeel: ‘journalist van kwade zaken’.

Dat oordeel voorkomen lijkt me een groter belang voor de journalistiek dan het uitgebreide recht om te zwijgen. Journalisten kunnen dat oordeel voorkomen door zichzelf in dit soort gevallen een spreekplicht op te leggen

Dit alles laat natuurlijk onverlet dat onderzoeksjournalisten moeten worden beschermd wanneer hun veiligheid daadwerkelijk in het geding is. Daarnaast is ook weer eens duidelijk geworden dat ‘gijzeling’ in dit soort gevallen vooral een lomp, bot wapen is.

Lees ook:

De rechter-commissaris had beter moeten weten inzake NOS-verslaggever Robert Bas.

Het gijzelen van een journalist past in een breder perspectief van autoriteiten en overheden om de inzet van de journalistiek te begrenzen of actief tegen te werken.

‘Een cursus bronbescherming voor rechters is geen slecht idee’

De gijzeling van Bas heeft een storm van verontwaardiging ontketend. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden