OpinieInvesteringsfonds

Het Wopke-Wiebesfonds werkt met oude recepten voor een oude economie

Miljarden investeren heeft weinig zin als er geen visie achter zit. Henk Nijboer, Tweede Kamerlid voor de PvdA, mist die visie in het Wopke-Wiebesfonds. 

We zijn als PvdA groot voorstander van investeren in de economie. Er is een coronareddingspakket nodig om onnodige werkloosheid te voorkomen en de economie op een andere, meer duurzame leest te schoeien. Het Wopke-Wiebesfonds schiet op vier fundamentele punten helaas schromelijk tekort.

Ten eerste het doel. De bijdrage aan de groei van het bbp, het bruto binnenlands product, is nu het belangrijkste doel van het fonds. Dat is achterhaald en onverstandig.

Zo leiden investeringen in de zorg via bijvoorbeeld domotica (zorg op afstand thuis via internet) tot minder kosten en een hogere welvaart, maar een lager bbp. En vervuiling zien we wel terug in een lagere welvaart, maar niet in het bbp. Deze keuzes bevoordelen de oude, vervuilende industrie. En het past bij het oude economische denken, terwijl de brede welvaart ook in de wetenschap steeds meer wordt erkend als veel beter richtsnoer.

Vrees voor de knieval voor lobby-organisaties, maar die lobby komt er natuurlijk toch

Ten tweede de inhoudelijke keuzes. Die zijn achterwege gebleven. Thema’s zijn benoemd, maar het oordeel wordt overgelaten aan een externe commissie. Uit vrees voor de knieval voor lobby-organisaties. Maar die lobby komt er natuurlijk toch. De eerste plannen zijn al opgestuurd. En politiek gaat bij uitstek over onze gezamenlijke keuzes voor de toekomst. Hoe zien we ons land en onze economie na corona?

Als het bbp het zwaarst weegt, zijn een nieuw vliegveld en een aantal nieuwe wegen misschien wel de bes­te investering. Maar dat is duurzaam noch verstandig. Beter is te kiezen voor onderwijs, volkshuisvesting, (internationaal) openbaar vervoer en duurzame economie als belangrijkste pijlers.

Dat de VVD en het CDA liever de landbouwexport versterken en wegen aanleggen is legitiem, maar bij uitstek een politiek vraagstuk dat niet kan worden uitbesteed aan een externe commissie.

Het derde bezwaar is het democratisch tekort dat uit de vormgeving van het fonds spreekt. Het geeft geen pas het parlement een fiat te vragen voor de besteding van 20 miljard euro zonder dat de Tweede Kamer weet welke inhoudelijke keuzes zullen worden gemaakt.

Politiek gaat ook over visie. Over hoe het land eruit moet komen te zien en welke investeringen daar vervolgens bij horen. Die keuzes doen ertoe. Bovendien is het ene project het andere niet. Ook als je groot voorstander bent van meer investeren in openbaar vervoer, leert het verleden dat er ook projecten zijn waar je beter niet aan kunt beginnen. Datzelfde geldt voor investeren in ICT, zie de falende systemen bij politie en rechterlijke macht.

Maar ook bij duurzame energie speelt dit: subsidies voor biomassa zijn niet de weg. Kortom, het is zowel onwenselijk als ondenkbaar dat het parlement de zeggenschap en controle van zoveel publieke middelen uit handen geeft.

Eerst visie, ideeën en politieke keuzes

Tot slot de omvang. Vorig jaar hadden we scherpe kritiek dat het kabinet wel de omvang van 50-100 miljard wist, maar geen idee had wat het hiermee wilde doen. Die kritiek staat nog steeds. Eerst visie, ideeën en politieke keuzes.

Dan de bedragen. Zeker is dat met 20 miljard euro verspreid over vier jaar geen economische groei wordt bereikt. De bekende druppel op een gloeiende plaat. Het is een illusie dat je met een half procentpunt bbp aan extra investeringen de economie substantieel kunt versterken. Van de met bombarie aangekondigde 50 tot 100 miljard is minder dan de helft overgebleven.

Het Wopke-Wiebesfonds is een enorme gemiste kans van een visieloos kabinet dat op de laatste benen loopt. Maar misschien wel erger: het failliet van de denkkracht van de ministers van financiën en economische zaken. Oude recepten voor de oude economie. Terwijl nu een wending kan en moet worden gemaakt naar een sociale, duurzame economie. Of zoals voormalig minister van economische zaken Den Uyl al zei: zonder visie verkommert het volk.

Lees ook:

Drie vooraanstaande economen bekritiseren nieuw investeringsfonds van Wiebes en Hoekstra

Het maken van een apart potje met geld voor overheidsinvesteringen is geen goed idee, vinden economen. De politiek moet keuzes maken.

Wopke, Wiebes en Wouter laten het geld rollen, maar hoe ver kun je daarmee gaan?

Dinsdag is in de begroting te lezen dat het kabinet veel geld uitgeeft. Prima, vinden economen, maar over het nieuwe investeringsfonds zijn zij kritisch. ‘Ga regeren.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden