Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het Witte Huis is zijn eigen parodie geworden

Opinie

Ger Groot

Ger Groot © Trouw
Column

Wie Steven Spielbergs nieuwste film 'The Post' bekijkt, krijgt bijna vanzelf Allen Pakula's 'All the President's Men' op het netvlies. Er zit in de bioscoop tweeënveertig jaar tussen, maar de gebeurtenissen in beide films vallen vrijwel samen.

In 1971 werd duidelijk met welke leugens opeenvolgende Amerikaanse regeringen de oorlog in Vietnam gerechtvaardigd hadden. Een jaar later bracht een inbraak in het Watergate Hotel in Washington de illegale trucs aan het licht waarmee de campagnestaf van Richard Nixon diens herverkiezing trachtte zeker te stellen.

Lees verder na de advertentie
Hoe is dat allemaal mogelijk, eerst rond, dan binnen en tenslotte in het hart van het Witte Huis?

In beide gevallen kwam The New York Times met het eerste nieuws, maar de krant verloor bij de Pentagon Papers het initiatief aan de rivaliserende Washington Post. Dat zou haar bij het Watergate schandaal niet overkomen. De reporters Bob Woodward en Carl Bernstein beten zich vast in de zaak, die almaar bredere en hooggeplaatster vertakkingen kreeg. In augustus 1974 maakte Nixon zijn aftreden bekend en Woodward en Bernstein werden dankzij het boek en de film over hun naspeuringen wereldberoemd.

Van de weeromstuit raakten de Pentagon Papers en de journalisten die hen aan het licht hadden gebracht een beetje op de achtergrond –al deden hun verdiensten nauwelijks onder voor die van 'Woodstein'. Een verfilming kwam er pas meer dan vier decennia later en ook die kan niet in de schaduw staan van 'All the President's Men'. In plaats van alleen een spannende journalistieke detective-story wilde Spielberg óók het dramatische verhaal vertellen over de wankelmoedige Katharine Graham, die als eigenaresse van de krant zich langzaam tot een standvastige mediatycoon ontwikkelt. Die twee verhalen zitten elkaar nogal in de weg.

Ongeloof

Maar wie beide films kort na elkaar bekijkt valt nog iets anders op. Wanneer Woodward en Bernstein (Robert Redford en Dustin Hoffman) stukje bij beetje de illegale operaties van het Witte Huis ontwarren, worden zij keer op keer overvallen door hun eigen ongeloof. Hoe is dat allemaal mogelijk, eerst rond, dan binnen en tenslotte in het hart van het Witte Huis, het heilige der heilige van de Amerikaanse natie?

Van die verbijstering merk je in 'The Post' maar weinig. Af en toe raakt er wel eens iemand van zijn a propos, maar dat lijkt meer voor de bühne dan oprecht. Een kleine halve eeuw na dato is het taboe van de ontheiliging van het Amerikaanse presidentschap allang geslecht, terwijl je het in Pakula’s film uit die tijd zelf onder je ogen ziet verbrokkelen. Een droom werd door de onthullingen van ‘Woodstein’ aan stukken geslagen, maar hij lag tegelijk nog te vers in het geheugen voor cynische onverschilligheid.

Dat cynisme is inmiddels gemeengoed. Het gaat verder dan de journalistieke muckrakers van ruim veertig jaar geleden zich ooit hadden kunnen denken. Hun verslagen waren ontluisterend, niet in de laatste plaats ten aanzien van Richard Nixon zelf – maar zij geloofden nog genoeg in het Presidentschap om daardoor zelf geschokt te zijn. Mede door hun toedoen heeft dat geloof in de afgelopen decennia langzaam zijn kracht verloren. De kortstondige morele opleving onder Barack Obama mag een historisch wonder heten.

Vrije val

Met Donald Trump raakte het presidentschap pas werkelijk in een vrije val. Zijn presidentschap deed de hele vervalshistorie nog eens dunnetjes over. Aanvankelijk baarden zijn hersenloze tweets, zijn schreeuwende onkunde en zijn brutaliteit nog opzien en verontwaardiging. Ruim een jaar later zijn ze business as usual geworden en is het Witte Huis vervallen tot een rovershol van corruptie, nepotisme, onwetendheid en vulgariteit.

Nu halen wij onze schouders op over wat ons kort geleden nog schokte – zoals 'The Post' in zijn weergave van de vroege jaren zeventig niet meer de verbijstering weet over te brengen die in 'All the President’s Men' nog voelbaar is. Een zoveelste minister, woordvoerder of perschef wordt ontslagen, zoals nu weer Rex Tillerson en Steve Goldstein, een andere aangenomen – en De Speld parodieert: 'Witte Huis krijgt draaideur om personeel sneller te kunnen ontslaan en aannemen'. Het Witte Huis is zijn eigen parodie geworden.

'Daden hebben tijd nodig om gezien en gehoord te worden, ook nadat ze zijn verricht', schreef Friedrich Nietzsche ooit. Hij had het over de dood van God. Hetzelfde geldt voor de ontmanteling van het Amerikaanse presidentschap.

Lees ook:

Donald Trump ontslaat Rex Tillerson als minister van buitenlandse zaken van de Verenigde Staten. Daarmee neemt de Amerikaanse president afscheid van een gematigde stem in zijn eigen regering, die echter nooit doordrong tot de directe kring rond Trump.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Hoe is dat allemaal mogelijk, eerst rond, dan binnen en tenslotte in het hart van het Witte Huis?