Opinie Burgerschap

Het Wilhelmus zou het juist heel goed doen op scholen

Het Wilhelmus kan op school heel goed gebruikt worden om het met  jonge mensen te hebben over normen, waarden en burgerschap, aldus Els Stronks, hoogleraar Vroegmoderne Nederlandse letterkunde aan de Universiteit Utrecht.

In het ‘NOS Journaal’ eerder deze maand reageerden een aantal politici op het nieuws dat het Wilhelmus mogelijk toch geen verplichte lesstof wordt. Dat adviseert althans het team ‘Burgerschap’ van Curriculum.nu dat in opdracht van het ministerie van OCW de afgelopen jaren aan een voorstel voor curriculumvernieuwing werkte.

De politici die de NOS in beeld bracht – Geert Wilders, Thierry Baudet, Pieter Heerma en Rob Jetten – reageerden op camera zoals je dat vanuit hun partijpolitiek zou verwachten. Wilders, Baudet en Heerma zagen een gemiste kans. Alleen Jetten had een reactie die persoonlijker leek: het Wilhelmus niet verplicht stellen leek hem goed omdat het hem zelf op school een ongemakkelijk gevoel had gegeven als daar het Wilhelmus wél verplicht gedoceerd was, en dat zou voor veel andere Nederlanders niet anders zijn.

Is het Wilhelmus ook iets voor jou?

Als een van de makers van de door NWO-onderzoeksgeld mogelijk gemaakte site HowToWilhelmus.nl verbaasde de reactie van Jetten me. Wij maakten dit lespakket met als centrale vraag voor scholieren ‘is het Wilhelmus ook iets voor jou?’. Ze krijgen kennis over het ontstaan van het lied, leren de tekst lezen als sollicitatiebrief naar leiderschap door Willem van Oranje, en maken zelf nieuwe muziek voor de tekst om te zien of ze zich het lied eigen kunnen maken. En zich zo de Nederlandse geschiedenis in kunnen schrijven.

Wij, de makers van HowToWilhelmus, weten uit onderzoek en ervaring dat cultuur inclusief kan werken als je er alle leerlingen mee vertrouwd maakt. Zeker als het om cultuurgoed gaat dat de status heeft van een nationaal symbool. Het Wilhelmus is juist bij uitstek geschikt om het over burgerschap, normen en waarden te hebben. Het is daarbij niet een doel, maar een middel.

Het kan ook ongemakkelijke gevoelens in een klas blootleggen. Van andere aard wellicht dan het soort ongemakkelijke gevoelens dat Jetten bedoelde, maar wel ongemakkelijke gevoelens die het waard zijn te bespreken. Zo gaf ik zelf kortgeleden les over het Wilhelmus-onderzoek (waarin we erg ons best doen om met de computer te achterhalen wie het Wilhelmus geschreven heeft) en toen zei een leerling meteen: “Ik moet niets van het Wilhelmus hebben, ik heb al een volkslied, het Marokkaanse”. Precies dat soort gevoelens wil je via cultuuronderwijs bespreekbaar maken. Niet om leerlingen iets op te dringen, maar om leerlingen zelf hun positie ten opzichte van dit cultuurgoed te leren bepalen.

Ik zeg niet dat we op HowToWilhelmus die goede didactiek al helemaal gevonden hebben, maar in didactiek zit volgens mij wel de oplossing. Niet in het vermijden van doceren over cultuurgoed dat volgens de wet ons volkslied is, en voor een bepaald deel van dit land die waarde ook heeft.

Politiek als bondgenoot

Het gaat me bij dit alles om het Wilhelmus omdat dat nu eenmaal tot de vroegmoderne Nederlandse letterkunde hoort, mijn specialisme. Maar in brede zin ook om het middelbaar onderwijs in het algemeen. De band tussen wetenschap en dat onderwijs aanhalen, heeft volgens mij zin en daarom investeer ik daar als wetenschapper ook in. Ik zie de politiek daarbij als bondgenoot, en hoop dat juist in dit soort zaken politici posities innemen die laten zien dat ze zich verantwoordelijk voelen voor alle Nederlanders.

Lees ook: 

Leraren vinden het Wilhelmus zingen niet nodig

Als het aan leraren ligt wordt het Wilhelmus geen verplicht onderdeel van het onderwijs over burgerschap. Ze vinden het CDA tegenover zich: het leren van het volkslied staat wél in het regeerakkoord.

Ons volkslied is amper te volgen, het is te vreemd, te verouderd – een relict dat niet verbindt

Verder was het twee weken geleden zo’n mooie Dodenherdenking – gewoon in eigen buurt. Kinderen legden witte rozen voor ons kleine oorlogsmonument, een saxofonist improviseerde op ‘Amsterdam huilt’, er werden verstandige woorden gesproken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden