ColumnStevo Akkerman

Het wemelt van de deskundigen, een miljoen coronadoden meer of minder heb je zo

Ik kan me de dagen nog herinneren dat we elkaar de hand schudden, ik weet zelfs waar ik dat voor het laatst deed en met wie. Maar het voelt als een compleet andere tijd, en de grens tussen toen en nu wordt wat mij betreft gevormd door de toespraak van premier Mark Rutte.

Met het sluiten van de horeca en de scholen was al duidelijk geworden dat we in onbekende wateren terecht waren gekomen, maar nu de premier sprak over een besmetting die een groot deel van de Nederlanders gaat raken en het land nog maanden of zelfs langer zal bezighouden, voelde je ook de diepte van die wateren. En het was niet alleen wat hij zei, het was ook de manier waarop: empathisch, maar ook onverbloemd en zonder goedkope politieke peptalk.

Ik vond het, met alle roeptoeters aan de zijlijn, eigenlijk wel geruststellend dat de premier ons niet probeerde gerust te stellen: “Zolang er geen vaccin is, zal het coronavirus als een golf door de wereld blijven gaan en ons land niet overslaan”. Liever die waarheid dan de bedrieglijke belofte van een snelle oplossing. En liever een premier die het advies van deskundigen en wetenschappers wil volgen, dan een die pretendeert zelf wel te weten hoe het moet.

Maar toch begon het daar te knetteren in mijn hoofd, want ik had inmiddels wel in de gaten dat het wemelde van de deskundigen en dat zij er alles aan deden om onze verwarring zo groot mogelijk te maken. Internationale publicaties met tegengestelde claims buitelden over elkaar heen, sommige in uiterst schrille tonen, een miljoen doden meer of minder had je zo te pakken.

Er is geen vaccin tegen onzekerheid, dat is het punt

Ik wist dat ik het allemaal niet kon beoordelen, maar toch boog ik me over epidemiologische grafieken uit The Lancet, bestudeerde ik vergelijkingen met de Spaanse griep van 1918 en las ik gretig over testen op apen bij de Chinese Academy of Medical Sciences. En intussen verwenste ik de wetenschappers omdat ze niet met één mond spraken, terwijl ik ook wel begreep dat alleen in Noord-Korea de wetenschappers met één mond spreken.

Er is geen vaccin tegen onzekerheid, dat is het punt. Er bestaan twijfels over ‘groepsimmuniteit’; werkt dat überhaupt wel bij dit virus, in welk tempo bereik je dat en tegen welke prijs? Maar elke andere aanpak roept weer andere vragen op. En elke regering opereert deels op de tast, dat is onvermijdelijk. De kunst is open te blijven staan voor nieuwe informatie en te durven bijsturen als het nodig is.

Voor onze moderne samenleving als geheel geldt dat die niet uitblinkt in het omgaan met onzekerheid. “Wij leven in een cultuur die in een kramp schiet als iets buiten onze controle valt”, zei filosoof-psychiater Damiaan Denys eens in een interview dat ik met hem had. We beheersen de mens en de natuur, en zijn vergeten dat er dingen zijn die ons te boven gaan. Terwijl het ware, het goede en het schone niet vragen om beheersing, maar om een zekere zelfopoffering, aldus Denys.

Ik geloof dat we daar deze dagen bijzondere voorbeelden van zien.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden