null Beeld

CommentaarRutte IV

Het verschil tussen Rutte III en Rutte IV? Ambitie

Redactie Trouw

Koning Willem-Alexander installeert maandag het nieuwe kabinet-Rutte IV, bijna een jaar nadat het vorige viel over de toeslagenaffaire. De 29 bewindslieden zijn enthousiast en hebben er veel zin in. Maar Rutte IV kan zich eigenlijk geen slechter moment bedenken om van start te gaan. Er hangt door de lockdown en oplopende besmettingscijfers een grauwsluier over het land.

De ploeg krijgt te maken met een Nederland vol zorgen en chagrijn, een land dat diep verdeeld is. Alles is dit jaar anders, zelfs de traditionele bordesfoto vanwege de 1,5 meter afstandsregel. Vice-premier Sigrid Kaag (D66), die deze moeizaam tot stand gekomen coalitie mogelijk maakte, staat er door een coronabesmetting niet eens op.

Rutte III ‘vertrouwde op de toekomst’

Toch barsten, als de voortekenen niet bedriegen, de ministers van ambitie om Nederland klaar te stomen voor een nieuwe toekomst. En dat is een wezenlijk verschil met het vorige kabinet. Dat had geen gezamenlijke ambitie of koers. Rutte III ‘vertrouwde op de toekomst’ zo luidde het regeerakkoord in 2017. Bewindslieden waren er zelfs trots op dat het kabinet geen grote vergezichten had.

Maar een land regeer je niet door op de winkel te passen, of als een bedrijf te runnen. Doordat het kabinet zo weinig ambitie had, werden problemen niet of nauwelijks aangepakt. In 2017 wilde Rutte III meer betaalbare huurwoningen bouwen en de arbeidsmarkt, het pensioenstelsel en de belastingen hervormen. Ook de klimaatproblemen en de kansenongelijkheid zouden worden aangepakt. Bijna vijf jaar later is de treurige conclusie dat het vooral bij plannen is gebleven. Alleen de pensioenwijzigingswet ligt nu bij de Raad van State.

Respect

Rutte III kreeg in 2019 natuurlijk wel te maken met de covid-pandemie, die sindsdien alle aandacht opslokte. Er zijn genoeg kritische noten over dat beleid te plaatsen, maar het vertrekkende kabinet verdient zeker respect voor de wijze waarop het het land in deze pandemie heeft aangestuurd. De economische schade is daardoor beperkt gebleven.

Rutte IV heeft de verwachting gewekt wel grote stappen te gaan zetten. Er is zelfs een gezamenlijk verhaal en gedeelde ambitie. Bovendien is er in een cruciale randvoorwaarde voorzien, want het benodigde geld is beschikbaar. Al moeten we nog wachten op doorrekeningen van het Centraal Planbureau (CPB).

De plannen voor het klimaat, de stikstof- en de woningcrisis, de arbeidsmarkt en de kansenongelijkheid mogen de ministers nu zelf gaan uitwerken. Maar als de covid-pandemie iets duidelijk heeft gemaakt, is het dat centrale regie in een crisis cruciaal is.

Juist omdat er een keuze tussen tegengestelde belangen moet worden gemaakt. Datzelfde geldt voor de kabinetsplannen. In meer samenwerking tussen ministers en centrale regie ligt de sleutel voor de oplossing van lastige problemen. Maar zelfs dan zal het nog een hele krachttoer worden om alle ambities van Rutte IV te realiseren.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden