null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Het vergt wel erg veel goedgelovigheid om Ruttes bekering serieus te nemen

Terwijl de vaderlandse politiek zich stortte in de per-ongelukste crisis ooit, zat ik doodgemoedereerd aan de Noord-Hollandse kust om wat te wandelen en aan een boek te werken, voorzover ik me niet liet afleiden door het gooi-en-smijtwerk van de boven ons gestelden. Bij terugkeer vroeg ik me af wat er nu precies gebeurde, en misschien was het dit: het einde van het tijdperk-Rutte.

Ik zeg dat niet omdat de VVD-leider – want dat is Mark Rutte dezer dagen in de eerste plaats –heeft gelogen. Ik weet niet of hij dat in dit geval wel deed; er zijn goede redenen om daaraan te twijfelen. Zoals het feit dat ook de verkenners zich niet herinnerden dat over Omtzigt was gesproken. Maar of Rutte nu wel of niet de ‘geboren leugenaar’ is die Geert Wilders in hem ziet, overeind blijft dat zijn politieke stijl in het volle licht is komen te staan; achter de schermen alles en iedereen eindeloos kneden, om het woord manipuleren maar te vermijden. En die stijl staat nu hevig ter discussie.

Heikele onderwerpen uitbesteed

De afgelopen tien jaar is Rutte er een meester in gebleken de zaken naar zijn hand te zetten, al dan niet geholpen door het ontbreken van actieve herinneringen. Politieke verantwoordelijkheid werd zo grondig verspreid en verdund dat niemand meer wist waar dit democratische kroonjuweel was gebleven. Beleidskeuzes werden bij uitvoeringsinstanties neergelegd, heikele onderwerpen uitbesteed aan adviesorganen en maatschappelijke ‘tafels’, terwijl het parlement werd kalltgestelt door coalitieoverleg achter gesloten deuren en door weloverwogen informatieschaarste.

Sinds anderhalve week gaat het opeens over het belang van tegenmacht. Rutte zegt zelf niet te kunnen wachten om daar zijn stinkende best voor te gaan doen, maar het vergt wel erg veel goedgelovigheid om zijn bekering serieus te nemen.

Het is niet voor niets dat de VVD-leider gegrepen is door de persoon van Lyndon B. Johnson, de ‘Master of the Senate’ die president werd nadat John F. Kennedy was vermoord. De premier is een groot liefhebber van de kolossale Johnson-biografie – deel 5 staat op stapel – die Robert Caro aan het schrijven is; hij heeft Caro verschillende keren bezocht.

Machtspoliticus

Johnson was een machtspoliticus pur sang, niemand kon medestanders en tegenstanders zo bewerken als hij, en ook de werkelijkheid zelf wist hij naar zich toe te buigen, om het woord ‘liegen’ maar te vermijden. Het is onmogelijk, schreef De Groene Amsterdammer vorige week, om niet ‘iets johnsoniaans te ontwaren’ in Rutte.

Johnson zou zich uiteindelijk verslikken in Vietnam en stelde zich in 1968 niet herkiesbaar, vergeefs hopend dat zijn partij toch nog een beroep op hem zou doen. Je zou kunnen zeggen dat Rutte een soortgelijke truc uithaalde, maar dan succesvol: terugtrekken om door te kunnen. Hij trad af om het toeslagenschandaal en ging opgewekt op campagne: toch maar mooi verantwoordelijkheid genomen. Maar nu haalt de affaire hem alsnog in, zelfs als hij toch weer premier wordt, want de hele politieke cultuur die hierachter zat, is gaan stinken. Het tijdperk-Rutte loopt ten einde, met of zonder Mark Rutte.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden