null Beeld

ColumnSylvain Ephimenco

Het verbaasde me dat ik bij het woonprotest geen bord met ‘ik vertrek!’ zag

Wie begin deze eeuw had voorspeld dat in september 2021 een grote protestdemonstratie tegen het woningtekort plaats zou vinden in Nederland, was waarschijnlijk voor gek verklaard. Maar zondag liepen in Amsterdam wel 15.000 mensen, meest jongeren, die om woonruimte smeekten.

Hun individuele getuigenissen over de ontstane situatie, gisteren in alle dagbladen te lezen, zijn soms hartverscheurend. Evenals de meegevoerde leuzen als ‘wonen is een grondrecht’, ‘geef huis!’ of ‘rijke ouders gezocht’. Het verbaasde me dat ik geen bord met ‘ik vertrek!’ zag.

Ooit had Nederland een actieve emigratiepolitiek

Dat was de wens van vele Nederlanders na de oorlog, toen het ­woningtekort de regering tot haar ‘actieve emigratiepolitiek’ dwong. Ga eens in Australië of Canada wonen! In de Troonrede van 1950 stond: ‘De sterke bevolkingsgroei en de beperktheid van de beschikbare grond blijven krachtige bevordering der emigratie eisen.’ Tussen 1947 en 1963 vertrokken 410.000 mensen uit het land. En dan te denken dat Nederland toen 10 miljoen mensen telde, tegen 17,5 miljoen nu.

Waar moet je die honderdduizenden ontbrekende huizen bouwen en wat betekent dat voor de leefbaarheid van het land? In Utrecht eisen activisten een referendum over het bouwbeleid van de gemeente. In de stad van 350.000 inwoners wil men de komende twintig jaar voor 100.000 mensen extra woningen binnen de stadsgrenzen gaan bouwen. Zal dat voldoende en leefbaar zijn?

Niet alleen hier geboren jongeren zoeken woonruimte. In overvolle opvangcentra wachten duizenden statushouders op een woning. Alleen al voor de tweede helft van dit jaar zijn dat 11.000 asielmigranten. En wat als Nederland in 2063, volgens de prognose van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), 20 miljoen inwoners telt? Er zijn ook prognoses van demografisch instituut Nidi van 21,8 miljoen over 30 jaar.

Die duizelingwekkende groei komt niet door natuurlijke aanwas (geboorte minus sterfte) maar door immigratie. Met 1,54 kind per vrouw zit Nederland ver onder de drempel van 2,1 kinderen per vrouw, wat het ‘vervangingsniveau’ is waarop een bevolking stabiel blijft. Vorig jaar, terwijl de pandemie heerste en migratiebewegingen relatief beperkt bleven, was de bevolkingsgroei met 68.359 nieuwkomers volledig op het conto van internationale migratie (immigratie minus emigratie) te schrijven.

Waar blijft de politieke discussie?

Het huidige woningtekort kun je zeker niet op het bord van migranten of asielzoekers schuiven. De oorzaken zijn te divers en al in kaart gebracht. Maar feit is wel dat de door het CBS aangekondigde bevolkingsgroei niet bevorderlijk zal zijn voor tal van problemen, van woningtekort tot stikstof- en CO2-emissies. En deze groei wordt bij een onveranderde situatie wel door immigratie veroorzaakt.

Volgens hoogleraar demografie Jan Latten zou ‘het streven naar een min of meer stabiel aantal inwoners van 18 miljoen over 30 jaar op zijn minst een thema van politieke discussie moeten zijn.’ Maar de politiek blijft dit onderwerp mijden, vindt hij.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden