Stevo AkkermanBeeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Het valt niet mee om tegen gedwongen anticonceptie te zijn

In 2012 was het Pieter van Vollenhoven die voorstelde drugsverslaafden en psychiatrische patiënten te dwingen tot anticonceptie, op grond van een rapport over 27 gevallen van fatale of bijna fatale kindermishandeling. In 2016 volgde Hugo de Jonge, toen wethouder in Rotterdam. “Sommige kinderen hebben het recht om niet geboren te worden”, zei hij. En in 2020 is het oud-kinderrechter Cees de Groot die namens een ‘expertgroep’ een soortgelijke oproep doet aan de Tweede Kamer. Het AD opende er gisteren mee: ‘Petitie voor verplichte prikpil’. Het is dat ik in het toeval geloof, ­anders zou ik zeggen: op naar 2024. Want ook dan zal dit niet geregeld zijn, denk ik. Terwijl de wens, of wanhoopsroep, zal blijven bestaan.

Dat sommige mensen zich niet zouden moeten voortplanten, is een gedachte die bij mij ook weleens opkomt, maar de vraag is altijd wie die sommigen dan zijn, en wie de macht moet hebben over hun edele delen, op grond van welke criteria. Het gaat hier om de aantasting van fundamentele rechten, zoals die op gezinsvorming en de onaantastbaarheid van het lichaam – je moet crimineel zijn voordat de staat je die rechten af kan nemen door je op te sluiten. Of je moet wilsonbekwaam zijn. Maar dat is niet de categorie die ter discussie staat, dit gaat om vrouwen (en een enkele man) die weliswaar grote problemen hebben, maar wilsbekwaam zijn.

Cees de Groot noemt als voorbeeld een prostituee die een baby wil omdat haar klanten meer betalen voor seks met een zwangere vrouw. De Jonge had het als wethouder over vrouwen van wie al meerdere kinderen uit huis zijn geplaatst, en die dan zwanger blijven worden, net zolang tot ze er eentje mogen houden. Nu hij minister en CDA-lijsttrekker is, acht hij het nog steeds ‘raadzaam’ om sommige zwangerschappen ‘überhaupt te voorkomen’. Niet duidelijk is of hij daarmee doelt op dwang.

‘Het valt niet mee ertegen te zijn’

In deze krant keerde advocaat Bart Maes zich in 2016 tegen verplichte anticonceptie. ‘In strijd met de mensenrechten’, schreef hij, en bovendien ‘buitengewoon kwetsend en vernederend’ voor wie geadopteerd is, zoals hijzelf. “In feite verklaart de overheid bepaalde kinderen in spe als lebensunwertes Leben.” Dat hij die Duitse term koos, zal bewust zijn geweest; in deze kwestie is de herinnering aan het ­naziprogramma voor gedwongen sterilisatie nooit ver weg.

Ik weet: zo’n verwijzing dreigt elk gesprek dood te slaan. Maar het lijkt me niet verkeerd de historische voorbeelden van ‘het wieden van de tuin der mensen’ in gedachten te houden. Het was niet alleen nazi-Duitsland dat de voortplanting van ‘zwakke’ onderdanen onmogelijk maakte, ook in de VS en Zweden gebeurde dat op grote schaal en tot betrekkelijk recent: 1963 respectievelijk 1976. Zijn deze voorbeelden vergelijkbaar met de vierjaarlijkse voorstellen uit onze tijd? Nee. Maar ze vormen wel een waarschuwing.

Alles wat gedaan kan worden om de voorspelbare ellende van kinderen te voorkomen, moet worden gedaan, en er zijn goedlopende projecten voor anticonceptie. Maar dwang? Ik ben er niet voor, al valt het niet mee ertegen te zijn.

Lees ook:

Stevo Akkerman

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden