opinie

Het vak Nederlands kan zo veel leuker

Eindexamen Nederlands op het Sancta Maria Lyceum in Haarlem. Beeld ANP

Laat leerlingen toneelstukken spelen, gedichten schrijven en schrijvers interviewen, suggereert Hanneke Klinkert-Koopmans, oud-docente Nederlands.

Toen ik in 1966 Nederlands ging studeren, was er veel belangstelling onder studenten voor dit vak. Wat heb ik een profijt gehad van deze rijkgeschakeerde opleiding in taal- en letterkunde aan de VU tijdens mijn veertigjarige docentschap. De VU stopt nu met de studie bij gebrek aan studenten. Hoe heeft deze ramp zich kunnen voltrekken, maar vooral: hoe keer je het tij?

Uitholling

De inhoud van het vak Nederlands is op de middelbare school uitgehold, eerst door de invoering van de basisvorming in de onderbouw in 1993, later van de tweede fase in de bovenbouw in 1999. Bij mijn afscheid, zes jaar geleden, heb ik voor mijn collega’s een lezing gehouden over ‘Veertig jaar schoolboeken ­Nederlands’. 

De uitkomst van mijn ­onderzoek was nog bedroevender dan ik al vermoedde. Leerlingen in de onderbouw van havo en vwo leerden in de jaren zeventig en tachtig duizenden moeilijke woorden in een samenhangend verhaal rond een thema. Schoolboeken daarna bieden slechts een paar honderd simpele woorden. Vragen bij teksten hebben geen enkele diepgang.

Bij de invoering van de tweede fase werd het aantal verplicht te lezen literaire werken landelijk drastisch teruggebracht van dertig naar twaalf voor een vwo-leerling en van 25 naar acht voor een havist. Uiteraard waren de ­methodes Nederlandse literatuur zeer afgeslankt.

Ook taalvaardigheid moest het ontgelden. Gericht schrijven ging ten onder. Het schrijven van een samenvatting verdween uit het eindexamen vwo. Tekstverklaringen bevatten amper nog open vragen en vooral pasklare meerkeuze-antwoorden. Hoe kunnen leerlingen op grond van dit magere aanbod nog enthousiast worden voor het vak Nederlands?

Hoe dat te veranderen? Om te beginnen moeten er meer lesuren vrijkomen voor Nederlands. Maak schoolboeken uitdagender met meer aandacht voor woordenschat, literatuur, tekstbegrip en schrijfvaardigheid. Stel hogere exameneisen, zowel kwalitatief als kwantitatief. 

En activeer leerlingen, niet met de iPad, maar door ze (gekostumeerd) toneelstukken uit vroegere eeuwen te laten spelen, promotiefilmpjes maken over vergeten Nederlandse romans en debatteren over de kwaliteit van door hen ­gelezen werken van moderne Nederlandse auteurs. Laat ze populaire schrijvers op school interviewen, poëzieworkshops organiseren waarin ze zelf gedichten schrijven en schrijf­wedstrijden organiseren.

Kortom: aan de slag.

Lees ook:

Nederlands is door de verengelsing van de universiteit ‘tweederangs’ geworden

De Vrije Universiteit stopt met de studie Nederlands en ook elders loopt het aantal studenten Nederlands terug. Daarmee gaat veel verloren, zeggen deskundigen. ‘Inzicht in onze cultuur en geschiedenis verdwijnt.’

Universiteiten en scholen moeten Nederlands aantrekkelijker maken

Vijf stafmedewerkers voor vijf eerstejaarsstudenten – die situatie is niet te handhaven. En dus stopt de Vrije Universiteit Amsterdam met de studierichting Nederlands. De vraag is vooral: wat nu?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden