OpinieOnderwijs

Het tijdelijk docentschap is een schandvlek op het blazoen van de universiteit

Tijdelijk personeel op de universiteit maakt overuren, heeft nauwelijks zicht op een vaste aanstelling en moet onderzoek doen in de vrije tijd. Zo kan het niet langer, betoogt tijdelijk docent Dick Zijp.

Op 1 september eindigt mijn contract als tijdelijk docent aan de Universiteit Utrecht. Volgens de Wet werk en ­zekerheid (de flexwet) kan mijn dienstverband niet verlengd worden, tenzij de universiteit mij een vast contract geeft.

Als ervaringsdeskundige en vertegenwoordiger van een grote groep tijdelijke docenten binnen mijn departement heb ik afgelopen jaren gezien (en ondervonden) hoe precair de positie van tijdelijke medewerkers is: zij hebben nauwelijks zicht op een vaste aanstelling, maken overuren in het onderwijs, moeten onderzoek doen in hun vrije tijd en sprokkelen onderwijsbaantjes bijeen op verschillende universiteiten.

Medewerkers van de Universiteit Leiden vroegen afgelopen tijd op Twitter aandacht voor de positie van tijdelijke docenten met de hashtags #koesterdedocent en #staffshouldstay. Ook kondigde historica Suze Zijlstra in een persoonlijk stuk in het Leidse univer­siteitsblad Mare aan dat zij na tien jaar werken op tijdelijke contracten eind augustus de academie verlaat. Ze vergelijkt haar situatie met een liefdesrelatie waarin de een voortdurend geeft, terwijl de ander weigert om commitment te tonen. En niet alleen in Leiden, maar aan alle Nederlandse universiteiten werken tijdelijke docenten onder slechte voorwaarden. Hun aantal is tussen 2005 en 2018 hard gegroeid en er lijkt nog geen kentering zichtbaar.

De onzekere positie van tijdelijk personeel legt een pijnlijke waarheid bloot

De onzekere positie van tijdelijk personeel in het hoger onderwijs is geen op zichzelf staand probleem. Sterker nog: deze legt een pijnlijke waarheid bloot. De meeste tijdelijke docenten hebben formeel geen onderzoekstijd. Dit gegeven bedreigt een kernwaarde van de universiteit: de combi­natie van onderwijs en onderzoek, die ervoor moet zorhen dat studenten in aanraking komen met de meest actuele wetenschappelijke inzichten.

Door deze docenten de status van tijdelijk medewerker te geven, lijken zij de uitzondering te zijn, maar feitelijk wordt de universiteit allang gerund door docenten die geen tijd overhouden voor onderzoek. Omdat promoveren en veel publiceren de enige manier is om kans te maken op die felbegeerde vaste aanstelling, doen de meeste tijdelijke docenten onderzoek in hun vrije tijd, wat de werkdruk verder verhoogt. Dit geldt ook voor vaste medewerkers, die binnen hun contracturen nauwelijks aan onderzoek toekomen.

Omdat tijdelijke docenten de schandvlek vormen op het blazoen van de universiteit, moeten zij onzichtbaar blijven. Binnen mijn departement waren tijdelijke docenten zelfs niet zichtbaar op de medewerkerspagina’s van de opleiding, totdat dit door ons werd aangekaart.

Ik ken opleidingen die bijna geheel worden gerund door tijdelijk personeel

Ook mag niet de suggestie ontstaan dat zij eigenlijk verkapte vaste medewerkers zijn. Daarom worden aan alle universiteiten voortdurend gelegenheidsargumenten uit de kast gehaald: de studentenaantallen zijn variabel, straks komt de collega die jij vervangt weer terug, et cetera.

Ondertussen blijven de studentenaantallen (zelfs in coronatijd) toenemen en keren dezelfde docenten – via allerlei draaideurconstructies – steeds terug, als geesten die het slechte geweten van de universiteit blijven kwellen. Ik ken docenten die al vijftien jaar op tijdelijke contracten werken en opleidingen die bijna geheel worden gerund door tijdelijk personeel.

Uiteraard is dit ook een financieel probleem. Daarom moeten wij ook ­actie blijven voeren voor een adequate basis­financiering van het hoger onderwijs (via onder andere WO in Actie). ­Alleen dan kunnen we ervoor zorgen dat de positie van medewerkers op álle niveaus structureel verbetert, en dat de kwaliteit van onderwijs en onderzoek blijft gewaarborgd.

Lees ook: 

Na de Maagdenhuisbezetting is nog lang niet iedereen tevreden

Wat heeft de bezetting van het Amsterdamse Maagdenhuis vijf jaar geleden opgeleverd? De betrokkenen blikken  terug tijdens een speciale bijeenkomst.

Onderfinanciering van universiteiten brengt de Nederlandse kenniseconomie in gevaar

Uit reacties op een oproep van WOinActie, een landelijke protestbeweging van universitair medewerkers, om klachten als gevolg van werkdruk te melden, blijkt dat de werkdruk op universiteiten enorm is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden