Brief van de hoofdredactie

Het speelveld voor kranten wordt steeds oneerlijker

Hoofdredacteur Cees van der Laan. Beeld Maartje Geels

Veel kranten kunnen het hoofd net boven water houden. Techreuzen als Google en Apple hebben te veel macht, schrijft hoofdredacteur Cees van der Laan.

Op deze plek heb ik diverse malen mijn zorgen geuit over het oneerlijke speelveld dat is ontstaan in het onlinedomein. Kranten als Trouw, de Volkskrant, AD en regionale titels moeten concurreren met sites en apps van de publieke omroep die in toenemende mate het terrein van kranten betreden. Ze produceren steeds langere artikelen, voorzien van foto’s en video en zijn gratis toegankelijk voor de consument, want publiek gefinancierd.

Aan de uitgeverszijde speelt een vergelijkbaar probleem, maar dan met twee techgiganten, Apple en Google. Zij misbruiken naar mijn mening hun macht en zetten kranten die het toch al moeilijk hebben, nog verder onder druk.

Om deze reden was ik afgelopen donderdag blij met het besluit van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) om een onderzoek in te instellen naar de vraag of Apple zijn macht misbruikt in zijn appstore.

Het onderzoek zal zich richten op de apps van nieuwsmedia die bij Apple beschikbaar zijn, bijvoorbeeld van deze krant. Wie een iPhone heeft kan in deze digitale winkel een app van Trouw downloaden en vervolgens na betaling een abonnement nemen.

Ditzelfde geldt voor mensen met smartphones van andere merken. Die kopen of downloaden apps via de winkel van Google. Apple en Google vragen volgens de directie van de Persgroep ruwweg 30 procent commissie voor deze transactie, het jaar daarna nog eens 15 procent. Dat zijn enorme marges voor een relatief eenvoudige handeling.

Monopoliepositie

De consument doet voornamelijk zaken via deze twee platforms. Als nieuwsmedium ben je dus min of meer gedwongen je abonnementenverkoop voor digitale producten via deze bedrijven te laten verlopen. Dan kom je al dicht in de buurt van te grote marktmacht en beschik je dus over een monopoliepositie. Dat uit zich volgens uitgevers als de Persgroep in de enorme commissies die Google en Apple vragen.

Bij Google speelt ook nog iets anders. Adverteerders kopen hun advertenties tegenwoordig voornamelijk in via advertentiesystemen van dit bedrijf. Als een adverteerder een advertentie wil plaatsen bij de Persgroep, waarvan Trouw onderdeel uitmaakt, moeten adverteerder en Persgroep beide een percentage van de omzet afdragen. Die percentages kunnen volgens de Persgroep oplopen tot ongeveer 20 procent van de geadverteerde omzet.

De dominante positie van Google op de advertentiemarkt valt het beste te vergelijken met een beurs, met dien verstande dat Google eigenaar van de marktplaats is, de marktmeester én de koopman. Uiteraard kun je besluiten geen zaken meer te doen met Apple en Google, maar dan heb je ook geen aansluiting meer met de consument. Klagen heeft ook geen zin, want deze enorme ondernemingen met omzetten die groter zijn dan begrotingen van menig land geven wat dit betreft nooit thuis.

Trouw en andere kranten zien zo een deel van hun zo broodnodige omzet verdampen, wat het ingewikkelde verdienmodel voor media nog verder onder druk zet. Veel kranten kunnen het hoofd net boven water houden.

Ik zou wensen dat politiek Den Haag meer oog zou hebben voor de marktmacht van deze partijen. ‘Brussel’ heeft ze inmiddels op de korrel. Boetes uitdelen kan helpen, wereldwijd wordt ook wel gesproken over het ‘opknippen’ van deze bedrijven, maar veel beter zou zijn als ze worden gedwongen hun tarieven te verlagen tot een redelijk bedrag. Dat zou al veel schelen.

Cees van der Laan schrijft wekelijks over de discussies op de redactie en de keuzes van de krant.

Lees ook: 

Consumentenwaakhond onderzoekt machtsmisbruik Apple

Na klachten van Nederlandse mediabedrijven gaat de Autoriteit Consument en Markt (ACM) onderzoek doen naar machtsmisbruik van techbedrijf Apple in de App Store.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden