Beeld Trouw

Column Stevo Akkerman

Het risico van de hyperbool: als elk geschil een oorlog wordt, raakt vrede steeds verder weg

Hoe groot kunnen woorden worden voordat ze uit elkaar spatten? Hoever kan de taal worden uitgerekt voordat ze knapt? We leven al wat langer in het tijdperk van de overdrijving – supertof, bizar, dramatisch, hysterisch – maar nu de heren Trump en Johnson samen het nieuws beheersen, heeft deze manie de hoogste regionen bereikt. De hyperbool regeert.

Dat is niet alleen vermoeiend, het is ook niet zonder risico: als elk geschil een oorlog wordt, raakt vrede steeds verder weg.

Elektrische stoel

Van Trump zijn we inmiddels zoveel gewend dat we nauwelijks meer horen wat hij eigenlijk zegt, en te vrezen valt dat het er niet beter op wordt nu hem impeachment boven het hoofd hangt. Deze week beweerde hij dat hij op de elektrische stoel zou zijn beland als hij gedaan had wat Joe Biden deed, het was alleen vanwege de schandelijke pers – ‘vijanden van het volk’ – dat dit nog niet tot iedereen was doorgedrongen. 

De man die hele stadions laat scanderen dat Hillary Clinton moet worden opgesloten, heeft de taal een geheel eigen functie gegeven; het is een zweep geworden om het volk vooruit te jagen, met het uitwisselen van informatie of gedachten hebben de woorden niets te maken, relatie met de werkelijkheid hebben ze al evenmin.

Verzonnen verhalen

Dat geldt ook voor wat Johnson te berde brengt, en iedereen weet het. Als journalist in Brussel stond hij al bekend om zijn verzonnen verhalen, maar dat ze niet klopten deed er niet toe. Zolang ze maar anti-EU waren, en dat waren ze, werd alles hem vergeven.

Nu hij premier is, rept hij van onderhandelingen met Brussel zonder dat Brussel zich ergens van bewust is, maar dat maakt niet uit. Het gaat erom dat hij doet alsof hij vecht als een leeuw, zodat niemand ziet dat ook hij geen oplossing heeft voor de Brexit-complicaties, met name die in Noord-Ierland. In het parlement verweet hij zijn opponenten ‘verraad’ en ‘capitulatie’; politiek als oorlogje-spelen.

Kolder

Toen hij erop werd gewezen dat dit precies de termen zijn waarmee oppositieleden doodsbedreigingen ontvangen, en dat dit precies was waarom Labour-Kamerlid Jo Cox in 2016 door een rechts-extreme dader werd vermoord, noemde Johnson dat ‘kolder’. “De Brexit is de beste manier om haar te eren”, zei hij. Cox was fel tegen de Brexit. Maar ach, waar hebben we het over? Woorden.

Abject

In Nederland kennen we het theater van de hyperbool ook, al is het minder prominent. De hoofdrol is natuurlijk voor Geert Wilders, vorige week nog sprekend over ‘het Marokkanengif dat door de straten van Nederland stroomt’. 

Of neem Thierry Baudet, die van de EU meteen een ‘bezettingsmacht’ maakt als hij zich keert tegen Europese integratie. Denk je daar anders over? Dan is dat geen verschil van inzicht, nee, jij lijdt aan ‘ziekelijke zelfhaat’. 

Deze retoriek slaat elk debat dood, en in de VS en Groot-Brittannië zien we waar dat op uitloopt. Niet dat het alleen van rechts komt.

Nadat ik maandag kritisch over Baudet had geschreven, riep een linkse figuur op twitter dat de FvD-leider ‘uitgeschakeld’ moest worden. Dat is abject.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden