Opinie Politiek

Het referendum heeft een beter politiek voorbeeld: Zwitserland

SITE en EDITIE artikel Opinie typografie letter illustratie Beeld RV

Uit de brexit chaos pogen tegenstanders van referenda munt te slaan. Als men zo graag naar buitenlandse voorbeelden kijkt, waarom dan niet naar referendumland bij uitstek, Zwitserland, vraagt politicoloog Frans Beks zich af.

Trouw-redacteur Lex Oomkes vraagt zich af waarom het gedoe aan de andere kant van de Noordzee in Nederland niet heeft geleid tot hernieuwde discussie over voors en tegens van referenda (Opinie, 10 september). Het antwoord is even simpel als helder. Omdat de tegenstanders van referenda een doorzichtige poging doen om politieke munt te slaan uit de brexitchaos. Oomkes’ betoog is er, bedoeld of onbedoeld, een voorbeeld van.

Als men zo graag naar buitenlandse voorbeelden kijkt,waarom dan niet ook naar het referendumland bij uitstek? Sinds het jaar van het brexitreferendum, 2016, heeft Zwitserland meer dan dertig landelijke referenda gehad waarbij er geen in politieke chaos eindigde. Naar buitenlandse voorbeelden kijken voor best practices is volkomen legitiem. Het ene land heeft zijn zaakjes beter voor elkaar dan het andere. Maar wie alleen naar het Britse voorbeeld kijkt om tegen referenda te pleiten en de veel vaker voorkomende geslaagde referenda negeert, is slecht geïnformeerd of simpelweg te kwader trouw.

Herkauwen

Het is jammer als het debat over het referendum vooral bestaat uit het herkauwen van allang weerlegde argumenten en allang beantwoorde vragen, blijkbaar in de hoop op dit keer een andere uitkomst. Zo komt weer het oude verhaaltje ter sprake dat vertegenwoordigende democratie en referenda niet samengaan. Een idee dat niet alleen door de commissie-Remkes is weerlegd, maar ook door de politieke praktijk in landen als Zwitserland en Denemarken of deelstaten als Californië waar de steun voor het politiek systeem aantoonbaar groter is dan waar er geen mogelijkheid tot referenda bestaat.

Vragen als hoe te voorkomen dat politici met een uitslag aan de haal gaan of wat te doen als twee instanties met een democratisch mandaat, parlement en referendumuitslag, met elkaar botsen, zijn ook al expliciet door de commissie-Remkes beantwoord.

De stelling dat vooral rechts-populisten het referendum steunen houdt in dat dit blijkbaar zulke ‘foute’ mensen zijn dat je niet met hen in debat hoeft. Wat heeft dat nog met inhoudelijke argumenten te maken? Het is ook niet waar. Onder de voorstanders zijn ook de commissie-Remkes, 50Plus, de Partij voor de Dieren, de SP, een groot deel van de Nederlandse bevolking en in ieder geval nog in naam: D66. Als Oomkes’ betoog exemplarisch is voor het niveau van referendumtegenstanders, dan wordt het dus scoren voor open doel voor de voorstanders.

Lees ook:

Het probleem is het referendum zelf

Het is op zijn minst opvallend, maar eigenlijk onbegrijpelijk dat al het gedoe aan de andere kant van de Noordzee over wel of niet lid blijven van de Europese Unie en, zo nee, hoe er dan uit te stappen, in Nederland nog niet heeft mogen leiden tot een (hernieuwde) discussie over de voors en tegens van referenda.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden