null

OpinieVoltooid leven

Het recht op voltooid leven schaadt de kwetsbare mens

Sommigen zal het misschien rust geven te weten dat het ‘voltooid leven’ beëindigd kan worden. Anderen levert het juist spanning op, zegt Annemarieke van der Woude, oud-geestelijk verzorger in een verpleeghuis.

Recht op een menselijk einde. Dat is de eis waarmee de Coöperatie Laatste Wil, samen met een dertigtal burgers, naar de rechter is gestapt (Trouw, 10 april). De redelijkheid van hun pleidooi valt onmiddellijk in te zien, want wie zou er niet naar verlangen om op een waardige manier, te midden van mensen die belangrijk voor je zijn, te kunnen sterven?

De pleitbezorgers vertellen verhalen over mensen uit hun directe omgeving die op een gewelddadige manier hun leven hebben beëindigd, en ook zijn er nabestaanden die laten weten urenlang als verdachte te zijn verhoord door de politie, nadat ze de zelfdoding van een naaste hadden meegemaakt.

In eerste instantie denk je: een alleszins begrijpelijke eis om hulp bij zelfdoding niet langer strafbaar te stellen. In tweede instantie klinkt die eis mij toch gek in de oren: alsof je naar de rechter stapt om je recht op geluk af te dwingen, of je recht op gezondheid.

De ongewisheid of je ernstig ziek zult worden en hoe je sterven zult, is immers met het mens-zijn gegeven. Maar de initiatiefnemers willen die onzekerheid te lijf gaan door een georganiseerde, geassisteerde zelfdoding via de rechter te legaliseren.

Geeft het rust?

Over een dergelijk levenseinde hebben zij een romantische voorstelling, vertelt een van hen in de krant waarin ook deze eis bekend werd. Na het leven gevierd te hebben tijdens een laatste weekendje weg met partner en kind of, als er niemand meer over is, na een laatste flesje wijn, zachtjes de dood inglijden door het slikken van een pil.

De beschikbaarheid van een zelfdodingsmiddel geeft rust, is hier de redenering.

Eerder spanning

Dat waag ik te betwijfelen. Misschien geldt dit wel voor mensen die een creatief en zinvol leven leiden, met een redelijk goede lichamelijke conditie en een kring van vrienden om zich heen.

Maar het onderzoek Perspectieven op de doodswens van ouderen die niet ernstig ziek zijn: de mensen en de cijfers, dat de commissie-Van Wijngaarden in 2020 heeft gepresenteerd, maakt iets anders duidelijk.

Mensen die hun leven als voltooid beschouwen en een aanhoudende doodswens hebben, gaan door uiteenlopende factoren gebukt onder hun bestaan. Denk aan een slechte gezondheid, eenzaamheid en sombere gedachten, weinig financiële middelen en het gevoel anderen tot last te zijn.

‘Voltooid’ betekent voor hen dus niet dat zij met voldoening terugkijken op de jaren die achter hen liggen, maar dat zij niet weten hoe het verder moet. Voor deze kwetsbare groep zal met een zogenaamde zelfdodingspil geen rust, maar spanning het bestaan binnensijpelen: zal ik hem vandaag innemen, of toch morgen?

Weerbaarheid

Een ander bezwaar dat ik heb tegen het opheffen van de strafbaarstelling van hulp bij zelfdoding is dat de overheid een ambivalente boodschap uitzendt: aan de ene kant heeft suïcidepreventie de hoogste prioriteit, aan de andere kant zou diezelfde overheid de weg naar zelfdoding plaveien voor mensen die niet meer verder willen.

Mensen die niet weerbaar zijn, moeten erop kunnen vertrouwen dat de overheid voor hen een vangnet creëert dat helpt om tegenslagen het hoofd te bieden.

Eigen regie

En zij die hoe dan ook over hun levenseinde willen beschikken, kunnen Uitweg. Een waardig levenseinde in eigen hand aanschaffen, dat Boudewijn Chabot samen met Stella Braam geschreven heeft. De auteurs wijzen verschillende routes naar ‘zelfeuthanasie’, waaronder het verzamelen van medicijnen of het onder medische begeleiding stoppen met eten en drinken.

Dat boek biedt een uitweg naar een levenseinde in eigen regie, terwijl die route niet het risico kent dat mensen die moeite hebben om zich staande te houden door de overheid zelfdoding als oplossing krijgen aangeboden.

Lees ook:

Coöperatie spant proces aan ‘voor menselijk levenseinde in eigen regie’


De Coöperatie Laatste Wil (CLW) spant een proces tegen de Staat aan om een “menselijk levenseinde in eigen regie” ruimer mogelijk te maken. De organisatie begint er meteen ook een publiekscampagne voor.

Hans Peltenburg (61) stapt naar de rechter: hij wil zelf kunnen bepalen wanneer hij sterft

Hans Peltenburg wil zelf kunnen bepalen wanneer en hoe hij overlijdt. Hij is een van de dertig Nederlanders die met Coöperatie Laatste Wil de staat dagvaarden. Maakt die zaak kans?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden