OpinieVerenigde Staten

Het politieke systeem in de VS is dringend aan vervanging toe

Het fundament waarop de Amerikanen een perfecte unie wilden bouwen, is dringend aan reparatie toe. Zoals gelijkheid voor indianen en Afro-Amerikanen, zegt historicus Peter van Dalen.

Vanuit christelijk perspectief is de Amerikaanse president Trump goed bezig. En het systeem van de Verenigde Staten is niet verkeerd, maar de mens is ­geneigd tot het kwaad, meent Henk Jan van Schothorst van het Transatlantic Christian Council (Opinie, 11 september). Het beeld dat hij schetst is te eenzijdig, hierover valt wel iets meer te zeggen. Daarom mijn reactie in te kort bestek, zonder het betweterige vingertje te willen opheffen tegen de VS. Het is eerst en vooral aan de Amerikanen zelf om ontwikkelingen te duiden en veranderingen door te zetten. Bovendien, de Amerikaanse geschiedenis is zowel complex als uniek. En laten we eerlijk zijn, in Nederland was en is het ook niet allemaal koek en ei.

Het staatkundig-politieke systeem van de VS kent grote scheuren, breuken zelfs. Daarom lukte het niet om een meer perfecte unie te realiseren, zoals die in de Amerikaanse Grondwet wordt beoogd. Er zijn minstens drie breuklijnen aan te wijzen: 1) tektonische spanningen tussen het federaal gezag en dat van de staten, 2) genocide op de indianen, 3) slavernij en het lot van de Afro-Amerikanen.

Verzet tegen federale wet

De eerstgenoemde spanningen steken voortdurend de kop op. Zo leidden ze vanaf dag één voor de eerste Amerikaanse president George Washington tot verzet tegen zijn regering, onder andere over belastingwetgeving. Bij senator Calhoun’s ‘nullification’ (indien een staat federale wetgeving als onconstitutioneel beschouwde, had die staat het recht federale wetgeving van nul en generlei waarde te achten) leidde het in 1832 tot een felle politieke crisis, en later ging het bij de Burgeroorlog voor de afgescheiden zuidelijke ­staten primair om behoud van hun rechten tegenover de federale macht. Vandaag de dag heet dit ‘F**k Washington’ en ‘dish DC’, een opvatting waar de huidige president niet vies van is.

Systeemfout twee betreft de genocide van de indianen. Bij de trek naar het westen en de hebzucht naar land werd op morbide wijze duidelijk dat niet iedereen gelijk is, noch dat een ieder beschikt over de in de Onafhankelijkheidsverklaring genoemde ‘onvervreemdbare rechten’. In de ­negentiende eeuw zijn talloze indianen omgebracht in bloedbaden zoals bij Wounded Knee. Voor de indianen was het zogenoemde ‘leven, vrijheid en najagen van geluk’ één grote leugen. De zin ‘Wij het volk van de Verenigde Staten’ ter inleiding van de Grondwet, geldt niet voor de indianen. Zij zijn grotendeels uitgeroeid en slechts kleine indiaanse gemeenschappen zijn terug te vinden in ­reservaten.

Tweederangsburgers

Systeemfout drie gaat over slavernij en de positie van de Afro-Amerikanen. Talloze Afro-Amerikanen is ­onbeschrijfelijk veel leed aangedaan. Lees ‘De hut van oom Tom’ om iets van dat leed te voelen.

Maar ook nu zijn veel Afro-Amerikanen tweederangsburgers. Achtergesteld in het onderwijs, in de huisvesting, in de gezondheidszorg, ja waarin niet? Het gemiddelde welvaartsniveau van de ‘zwarte’ huishoudens in de VS is een tiende van dat van de ‘witte’ huishoudens. De wens van Martin Luther King jr. dat het toch nog goed zou komen, is niet vervuld. Voor legio Afro-Amerikanen is de unie nog steeds imperfect.

Zou een perfectere unie voor ­állen kunnen? Wellicht is er een stap in die richting te zetten met een nieuwe Nationale Conventie. Die bijvoorbeeld:

-In een register de rechten en plichten van de federale staat en van de afzonderlijke staten vastlegt, én toeziet op de realisatie daarvan;
-Nationale boetedoening bepleit en vastlegt dat vrijheid en gelijkheid onvervreemdbare rechten zijn, óók voor indianen en Afro-Amerikanen;
-Het stelsel van kiesmannen afschaft, iedere volwassene stemrecht geeft, en een meerpartijensysteem invoert.

Moge ook Trump zich zo inzetten voor het herstel van het gescheurde fundament van het Amerikaanse staatkundig-politieke systeem. Een christelijke opdracht, lijkt me.

Lees ook:

Trump gaat uit van de gelijkwaardigheid, waardigheid en vrijheid van de mens

Bezien vanuit een christelijk en conservatief perspectief heeft president Trump Amerika veel goeds gebracht. In zijn beleid zijn de Republikeinse kernwaarden terug te zien, schrijft Henk Jan van Schothorst, lid van de Raad van bestuur van het Transatlantic Christian Council.

Gelovig en toch van Trump houden? Het kan in de VS

Ik kan het niet langer ontwijken, ik zit nu midden in de Amerikaanse verkiezingscampagne. Om de diamanten bruiloft te vieren van mijn ouders, die elkaar zestig jaar geleden trouw beloofden, ben ik bij hen in Michigan. Overal zie je de beide kandidaten. Joe Biden was hier op woensdag, Donald Trump op donderdag.

Trump rekt de letter van de wet tot het uiterste - tegen de geest van diezelfde wet

In een Amerika dat nog altijd worstelt met het coronavirus, splijt een andere kwestie de geesten: het optreden van federale troepen, die worden ingezet tegen de wensen van lokale overheden in. President Donald Trump laat daarmee zien dat hij bereid is de letter van de wet tot het uiterste te rekken, zelfs tegen de geest van diezelfde wetten in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden