Column Stevo Akkerman

Het Poetin-bewind verdraagt geen tegenspraak en is ongeneeslijk ondemocratisch

Beeld Trouw

‘De liberale democratie is achterhaald’, zei Vladimir Poetin niet lang geleden in een triomfantelijk interview met de Finan­cial Times. Ten bewijze wees hij op de electorale onvrede in het Westen, gevolg van een immigratiepolitiek die de ‘bijbelse waarden’ van Europa zou bedreigen. Je hoorde zijn nieuw-rechtse geestverwanten – Orbán, Salvini, Le Pen, Baudet, Wilders – het hem al nazeggen: in Rusland geloven ze tenminste nog in hun eigen cultuur en in de kracht van de soevereine natie (zolang het niet gaat om andere naties).

Maar er is iets geks aan de hand met de bijbelse waarden van Poetin, dat is dezer dagen duidelijk te zien. Zijn regime laat burgers die in Moskou de straat opgaan om te pleiten voor vrije en eerlijke gemeenteraadsverkiezingen genadeloos in elkaar meppen, oppakken en vastzetten. Onafhankelijke kandidaten zijn van de kieslijst geschrapt. Eén van hen, de 31-jarige kandidate Ljoebov Sobol, zag ik twee keer achtereen gearresteerd worden, vorige week op straat, afgelopen weekeinde in haar eigen kantoor. Ernstig vermagerd en verzwakt na een hongerstaking van drie weken, richtte ze zich tot de camera en verklaarde haar politieke activiteiten niet op te zullen geven – daarna werd ze afgevoerd. Eerder had ze al gezegd dat Poetin de man is van hybride oorlogen en hybride ­democratie; overal vals spel.

Haar even frêle als strijdbare verschijning wierp een treurig licht over het Poetin-bewind. Het verdraagt geen tegenspraak en is, zelfs als het rust op stembus­zeges, ongeneeslijk ondemocratisch. Een onderdrukkend systeem kan lange tijd een betrekkelijk goedaardige indruk maken, maar zodra mensen bezwaar beginnen te maken, is dat afgelopen. Zie ook China. Niemand kan mooier glimlachen dan president en partijleider Xi Jinping, maar nu de inwoners van Hongkong gehecht blijken te zijn aan hun laatste beetje democratie, verzamelen de militaire voertuigen zich al in het nabijgelegen Shenzhen.

Plein van de Hemelse Vrede

Peking dreigt met tanks, ongetwijfeld in de hoop dat dat op zich al afdoende is. Maar de echo van het drama van het Plein van de Hemelse Vrede klinkt in alles door, zeker als de regering spreekt over ‘opkomend terrorisme’ in Hongkong. En het is niet alleen de angst voor bloedvergieten die dan opdoemt, het is ook het besef dat de protesten van toen uiteindelijk niet hebben geleid tot meer politieke vrijheid in China. Wat nu in Hongkong gebeurt, en ook in Moskou, laat zien dat een autocratisch systeem niet onaantastbaar is, maar dat wil niet zeggen dat verandering gegarandeerd in het verschiet ligt.

Iran beleefde in 2010 een vergeefse Groene Revolutie, de Arabische Lente eindigde in een deceptie – het idee dat de wereldgeschiedenis onvermijdelijk in de richting van de vrijheid marcheert, zoals na de val van het Oostblok aannemelijk leek, is naïef gebleken. Maar het verlangen naar vrijheid is wel heel menselijk en hardnekkig. Vreemd eigenlijk dat er mensen zijn in het Westen, ook in Nederland, die die waarde ondergeschikt maken aan hun sympathie voor een illiberale autocratie.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden