Commentaar

Het Plakkaat van Verlatinghe is een belangwekkend stuk uit de vaderlandse geschiedenis

Beeld RV

Dat was nog eens een verrassing. In het tv-programma Het Pronkstuk van Nederland verkoos een meerderheid van de stemmende kijkers het Plakkaat van Verlatinghe tot belangrijkste symbool van Nederland. 

Zelfs Rembrandts Nachtwacht, de gedoodverfde winnaar, werd verslagen door dit stukje amper leesbaar papier. Het had in de ronde daarvoor al onder meer Anne Frank, Max Havelaar en Het Wilhelmus achter zich gelaten. Deze week werd bekend dat het Plakkaat vanwege de overwinning een eigen postzegel krijgt.

De keuze voor dit historische document past bij de opleving van de discussie over wat ons bindt, in het verleden en het heden. Die discussie over de Nederlandse identiteit en wat die inhoudt, neemt steeds grotere proporties aan. Dat we daarbij naar het verleden kijken, en met name naar de Tachtigjarige Oorlog en Gouden Eeuw, die ene eeuw waarin we opeens op vele fronten voorop liepen in de wereld, ligt voor de hand.

Toch zal menig kijker zich verbaasd hebben afgevraagd wat dit Plakkaat eigenlijk was. Dat het papier staat voor de eerste stap op weg naar zelfstandigheid van de Lage Landen zullen maar weinig mensen uit zichzelf hebben geweten. In het Plakkaat uit 1581 wordt de Spaanse koning Filips II door acht noordelijke provinciën (waaronder Vlaanderen en Mechelen) afgezet, omdat hij geen goede koning voor hen was. Zeven jaar later werd de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden opgericht.

Belangrijk document

Het Plakkaat is een belangrijk document, dat een voorbeeld is geweest voor de Franse Revolutie en de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring. Niet voor niets kreeg president Obama, toen hij in 2014 het Rijksmuseum bezocht, ook het Plakkaat van Verlatinghe te zien.

Het is eigenlijk beschamend dat er een televisieprogramma voor nodig is om Nederland te wijzen op dit belangwekkende stuk uit de vaderlandse geschiedenis. Dat het zo onbekend is, heeft ook te maken met de plek waar het ligt. Het Nationaal Archief, waar een permanente tentoonstelling is over het document, is nou niet een instituut dat hoog staat op de lijst van favoriete uitjes. Maar het alternatief, een veelbezocht museum, is geen optie. Het Plakkaat in het Rijksmuseum aan een groot publiek en in het volle licht tonen, is vanwege de kwetsbaarheid van het materiaal onmogelijk.

Beter zou het zijn als we ons op de inhoud van het Plakkaat zouden richten. Als we werkelijk meer willen weten van de ontstaansgeschiedenis van ons land en de rol die de Republiek heeft gespeeld in de ontwikkeling van democratie, zou een mooi uitgegeven vertaling met uitleg op zijn plaats zijn. Zo zou een televisieverkiezing als gevolg kunnen hebben dat we ons de kennis over een cruciale episode uit ons verleden eigen maken.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Lees hier meer commentaren. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden