null

OpinieLeesvaardigheid

Het onderwijs ontneemt Nederlandse kinderen alle leesplezier

Beeld

Met de grote nadruk op begrijpend lezen is de Nederlandse leescultuur totaal uit de bocht gevlogen, constateert oud-leerkracht Wim van Haaster.

Voor de zoveelste keer wordt geconstateerd dat Nederlandse kinderen geen tot weinig animo hebben om te lezen. Van alle jongeren leest 44 procent nooit een boek (Trouw, 4 mei). Dit zou nog oplosbaar zijn, als de reden – die er mijns inziens overduidelijk is – boven water werd gehaald, maar dat gebeurt helaas niet.

Wat is dan die overduidelijke reden? In het verleden kende het curriculum op de basisschool alleen technisch lezen. Veel later is daar begrijpend lezen aan toegevoegd. Men constateerde dat aandacht voor de mate van begrip van de tekst onontbeerlijk was. En zo geschiedde. Aanvankelijk in een goede dosering. Bij een tekst van een overzichtelijke lengte werden enige vragen gesteld en daar kon in de klas over worden gepraat. Niets mis mee. Prima zelfs.

De huidige leescultuur is op dit gebied echter totaal uit de bocht gevlogen. De school zelf, druk doende om alles perfect te sturen, heeft schuld aan dit proces. Leerlingen wordt alle leesplezier ontnomen door tal van doorgeschoten bevragingen. Ontnomen is nog een eufemisme; eruit geslagen past beter bij de werkelijkheid.

Demotiverend stappenplan

In januari, tijdens de basisschoolsluiting, heb ik enkele weken mijn kleindochter (8 jaar, groep 5) wat lesgegeven. Taal, rekenen, ook lezen. En daar komt het weer: dacht u dat ze zomaar mocht beginnen? Eerst het stappenplan, het structurele begin van de demotivering. Vóórdat je gaat lezen:

1. Wat gaan we doen? Terugkijken naar de vorige les en vooruit kijken naar de volgende. 2. Wat zie je al? Kijken naar de titel en de illustraties en voorspellingen doen over de inhoud. 3. Wat voor tekst is het? Afhankelijk van de soort tekst, bepalen leerlingen hun aanpak (leesstrategie) 4. Wat weet ik al? De voorkennis wordt geactiveerd. 5. Achterhaal de betekenis van enkele moeilijke woorden vanuit zinnen waarin ze zijn geplaatst. En dan... ja, stap 6, dan mag het kind zelf gaan lezen, ontdaan van alle verwondering of nieuwsgierigheid en lamgeslagen van alle vragen.

We hadden een tekst over The Queen’s Gambit, de prachtige schaakserie. Eén A4’tje. Twintig vragen, u leest het goed. En deze leerling zit nog maar in groep 5.

Tijdnood door maatwerk

Het wordt nog erger, aangezien iedere juf of meester in vliegende tijdnood in te grote klassen toch maatwerk moet leveren en remedial teacher is. Dat vergt tijd. En jawel hoor: geschiedenis en aardrijkskunde moeten ze tot leeslessen maken om tijd te winnen. De klas krijgt een basisboek in de handen gedrukt en mag in het werkboekje de vragen maken. Wéér begrijpend lezen, maar dan zelfstandig. In die tijd heeft de leerkracht tijd voor de zwakkeren. Verhalen vertellen? Onontbeerlijk toch bij geschiedenis en aardrijkskunde? Geen tijd .

Dit alles is in kort betoog de teloorgang van het leesplezier. Het is te hopen dat dit kwartje ooit valt.

Lees ook:

Oeso: Jongeren uit Nederland houden het minst van lezen, maar weten online goed wat echt en nep is

Pisa, de onderwijstak van de Oeso, ziet dat 15-jarigen in veel landen niet leesvaardig genoeg zijn om online informatie te kunnen beoordelen. Nederlandse jongeren scoren goed, maar hun plezier in lezen is zorgelijk laag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden