Opinie Boerenprotest

Het OM zwichtte slapjes voor de boeren, en liet een geweldsmonopolie los

Het OM trad niet op tegen protesterende boeren. En daarmee heeft de overheid het geweldsmono­polie losgelaten, schrijft Jacob van Kokswijk, lezer te Vught.

Het Openbaar Ministerie zegt te hebben gefaald door dit najaar amper op te treden tegen tractoren op de snelweg. De verantwoordelijke officier van justitie geeft de schuld aan ‘dreigende en intimiderende’ boeren. Ook was er ‘veel alcohol in het spel’.

In de aanloop naar de boerenprotesten dit najaar besloten OM, politie en meerdere ministeries om het snelwegverbod voor tractoren te handhaven. Het OM meldt dat dit niet is gelukt: “Niet op de boerendemo van 1 oktober, niet op 16 oktober, en ook niet met de bouwersdemo op 30 oktober. Niet omdat we het niet wilden. Niet omdat we de wet niet snapten. Maar omdat het gewoon niet tegen te houden was.’’

Waar de politie de banden lek schiet van wegscheurende auto’s, met zes man een nekklem aanlegt bij een opstandige burger, met groot vertoon huiszoeking doet bij woonwagenbewoners, klimaatdemonstranten massaal oppakt en met 380 euro bekeuring in een weiland achterlaat, motorbendes opruimt en pepperspray gebruikt bij aanhouding van betogers, waren agenten niet opgewassen tegen de tractoren en bouwmachines. “Vergis je niet: de dynamiek was vaak echt niet fijn. (...) Chauffeurs van vrachtwagens die waren ingehuurd als beweegbare afzetting van het Binnenhof, werden bedreigd en geïntimideerd.”

Recht van de sterkste

Van een rechtsbestel (uit 1814) zijn we eind 2019 beland in het recht van de sterkste. Iedere activist huurt voortaan een tractor, shovel of vorkheftruc bij Boels en gaat daarmee zijn gelijk halen. Hekken worden omver gereden, deuren van overheidsgebouwen geramd, politieauto’s ingesloten en motoragenten klemgereden. Oom agent kijkt toe en regelt het verkeer. De overheid heeft het geweldsmonopolie losgelaten en de politie gaat voortaan “heel verstandig handelen (...) en heeft gekozen voor zoveel mogelijk veiligheid op de snelweg.”

Doordat tractoren geen kenteken hebben, was het extra lastig om boeren op de bon te slingeren, aldus het OM. Dat diezelfde overheid al tien jaar invoering van de Europese regel om alle tractoren te voorzien van kenteken voor zich uitschuift, wordt niet vermeld. “Alleen de wielen van zo’n tractor zijn al groter dan een gemiddelde volwassene”, schrijft het OM. Tja, met twee lekke achterbanden komt zo’n tractor niet ver, met traangas is het in die cabine niet fijn, en als er ‘alcohol in het spel is’ wordt de tractor in beslag genomen en krijgt de bestuurder een strafblad cadeau.

Celstraf

Op bedreiging en intimidatie van overheidsfunctionarissen staat doorgaans celstraf. Lastig als je elke dag moet werken. Het is erg treurig dat onze overheid leidzaam meegaat in het recht van de sterkste.

De overheid had het geweldsmonopolie. Dat is een van de belangrijkste fundamenten van de democratische rechtsstaat. De overheid mag dwang gebruiken bij het uitvoeren van zijn burger beschermende taken. Leger, politie, rechter en Openbaar Ministerie mogen vormen van ‘geweld’ toepassen ter handhaving van wet en regelgeving.

Daartoe behoren hechtenis, geldboetes, maar ook verdergaande middelen, bijvoorbeeld tijdens rellen en oorlog. Burgers en maatschappelijke organisaties hebben die mogelijkheden niet en dat is al heel lang in ons land een ijzeren en dwingend uitgangspunt. Dat moet je als samenleving koesteren. Het geweldsmonopolie is volgens de Duitse socioloog Max Weber een van de definiërende kenmerken van een soevereine staat.

Vanaf nu is geweld voor iedere burger een doeltreffende manier om je gelijk te halen. De overheid zorgt voor vrij baan op de snelweg. Politici gaan overstag.

Rechtsstaat 2.0 is begonnen.

Lees ook:

De politie stond machteloos tegenover boze boeren en bouwers, erkent justitie

Het boerenprotest in oktober was te massaal en met alcohol overgoten. De politie kon niets uitrichten tegen de horde tractoren, erkent justitie nu.

Demonstrerende boeren brengen het land in rep en roer; ze mogen veel meer dan klimaatactivisten

De boeren mochten met tractoren naar de Dam, Extinction Rebellion moest naar het Museumplein. Klimaatdemonstranten kregen boetes, boeren kregen de burgemeester op bezoek. Ongelijke behandeling, stelt Johnas van Lammeren vast, fractievoorzitter van de PvdD in Amsterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden