Opinie

Het Nedersaksisch wordt niet gediscrimineerd

Enkele Nedersaksische uitdrukkingen

In het convenant regionale minderheidstalen is het Nedersaksisch, anders dan het Fries, in de tweede categorie opgenomen. Voordat daarin onrecht wordt verondersteld, betoogt Pieter van der Plank, lezer te Waaxens, is het goed om de beweegredenen na te gaan voor dat verschil.

De eerste categorie betreft regionale minderheidstalen die een officieel vastgestelde standaardvorm hebben, zodat ze uniform gebruikt kunnen worden in communicatie.

Dat wil zeggen dat hun vorm is vastgesteld voor literatuur, onderwijs, notariële akten, bestuurlijke en wettelijke teksten die dan een eenduidige betekenis krijgen en als juridische grondslag kunnen dienen.

Dat is in Nederland alleen met de Friese regionale minderheidstaal het geval, wat blijkt uit de officiële betiteling van Fries als tweede rijkstaal, een status die overigens weinig gewicht heeft. De koning zal deze rijkstaal ook in Friesland niet gebruiken, hoewel hij op Saba Engels, geen rijkstaal, spreekt. Dit geeft aan dat discussies naar aanleiding van het Nedersaksisch (en elders het Limburgs) een hoog symbolisch karakter hebben.

Overkoepeling

Dat Nedersaksisch erkenning krijgt in de tweede categorie heeft een rationele achtergrond. Het gaat hier niet om een taal in een standaardvorm, die als zodanig in genoemde functies kan worden gebruikt. De sprekers van Nedersaksisch, een sterk gevarieerde verzameling dialecten, missen zo’n taalkundige overkoepeling.

Hoe verder van elkaar afgelegen, hoe verder de dialecten in onderlinge verstaanbaarheid afnemen. Wat de sprekers er dan toe brengt om met elkaar in het ABN te communiceren. Of de spreker uit Doetinchem vlot met die uit Winschoten in zijn eigen dialectvariant, laat staan ‘het’ Nedersaksisch van gedachten kan wisselen, is zeer de vraag.

Zolang er geen Nedersaksische standaardtaal kan worden gebruikt, is het voorbarig om te spreken van het Nedersaksisch als één taal waarin in geheel oostelijk Nederland onderling wordt gecommuniceerd.

Het lidwoord suggereert dit wel, maar het gaat voorbij aan wat de eerste categorie van het convenant eist. Daarvoor gelden functionele gebruiks- en toepassingsvoorwaarden die hun weerslag moeten vinden in een taalstandaard. Dat, en niet discriminatie, verklaart de toekenning van die status.   

Lees ook:

Nedersaksisch is nog steeds niet gelijkwaardig aan het Fries

Onder luid trompetgeschal tekende minister Kajsa Ollongren in Zwolle een convenant ter stimulering van het Nedersaksisch. Maar gelijkwaardigheid aan het Fries zit er nog niet in.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden