ColumnBart Zuidervaart

Het Moria-akkoord kost D66 en ChristenUnie hun geloofwaardigheid

Mark Rutte is weleens met een geruster hart begonnen aan de Algemene Politieke Beschouwingen. En niet alleen omdat het coronabeleid vanaf de flanken steeds feller wordt bekritiseerd. De coalitie is onverwachts geconfronteerd met een nieuw probleem, eentje die de potentie heeft uit te groeien tot iets explosiefs: de onhoudbare situatie op het Griekse eiland Lesbos.

VVD, CDA, D66 en ChristenUnie vonden elkaar vorige week donderdag in een akkoord over de opvang van honderd kwetsbare mensen uit het afgebrande kamp Moria. Het was politiek op zijn lelijkst. De oppositie zat die dag klaar voor een Kamerdebat over de ramp, terwijl de regeringspartijen in de achterkamer gehaast een deal in elkaar timmerden. Twee keer moest het debat worden uitgesteld omdat de vier coalitieleiders nog met elkaar overhoop lagen over allerlei randvoorwaarden. Toen de deal uiteindelijk rond was, mocht staatssecretaris Ankie Broekers-Knol van justitie deze verdedigen tegenover een onthutste oppositie. Zo werd en passant het dualisme definitief ten grave gedragen.

Wie het Moria-akkoord afpelt, vraagt zich af hoe het mogelijk is dat D66 en ChristenUnie hiermee hebben kunnen instemmen. De honderd mensen die Nederland nu wil opvangen, gaan af van het aantal vluchtelingen dat het kabinet jaarlijks via de UNHCR uitnodigt. Hier wat nieuwkomers erbij, daar wat vanaf. Zolang het totale aantal maar gelijk blijft. Alleen onder die harde voorwaarde wilde de VVD donderdag het akkoord ondertekenen. Het getuigt van een kille boekhoudersmentaliteit.

Een recept voor ongelukken

Het is, gezien de electorale dreiging op rechts en met verkiezingen voor de deur, niet zo verwonderlijk dat de liberalen zich zo onverzoenlijk opstellen. Het VVD-Tweede Kamerlid Bente Becker zei tijdens dat Kamerdebat dat ze complimenten van de PVV had verwacht voor het akkoord. Niet alleen wordt er geen enkele vluchteling extra naar Nederland gehaald, de coalitie heeft ook afgesproken dat de asielprocedure korter moet. Lees: er wordt beknibbeld op de rechtsbijstand aan asielzoekers. Nog wat politiek wisselgeld voor de opvang van honderd ouders en kinderen die in de meest ellendige situatie zitten die je je kunt voorstellen.

De pijn zit bij D66 en ChristenUnie, die zichtbaar worstelen met de nogal schrale oogst. Veelzeggend waren de uitspraken van Sigrid Kaag dit weekend in de Volkskrant, over het kabinetsstandpunt om geen vijfhonderd kinderen uit de Griekse kampen op te halen, iets waar haar achterban wel om smeekt. Kaag verzekerde de lezer dat haar partij ‘onder mijn leiding in een volgend kabinet niet meer tegen dit soort plannen zal stemmen.’ Curieus. Kaag is nu al partijleider van D66 en als minister van ontwikkelingssamenwerking zeer nauw betrokken bij deze kwestie. Maar een volgend kabinet moet het dus regelen.

D66 en ChristenUnie zouden natuurlijk kunnen aansturen op een crisis in de coalitie, de kwestie leent zich er voor. Tegelijkertijd is dat vooruitzicht weinig aanlokkelijk. Rutte en coronaminister Hugo de Jonge hebben nu al de grootst mogelijke moeite om de anderhalvemetersamenleving overeind te houden. Een pandemie bestrijden met een demissionair kabinet is een recept voor ongelukken.

Zo zet de ellende op Lesbos ChristenUnie en D66 met de rug tegen de muur, in de wetenschap dat hun deelname aan deze coalitie flink aan geloofwaardigheid heeft verloren.

Bart Zuidervaart is chef van de redactie politiek. Hij schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden