Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het mobiliseren van volkswoede, zoals #MeToo, leidt zelden tot iets goeds

Opinie

Ger Groot

© Trouw
Column

De Zweedse sopraan Anne Sofie von Otter was de MeToo-beweging altijd gunstig gezind. Hoewel zelf nooit vuig belaagd of seksueel lastiggevallen, vond ze wat er – eerst in de VS, toen ook in Zweden – uit de beerput kwam verontrustend genoeg om de commotie toe te juichen. 

Je zou het niet anders verwachten van iemand uit een land dat seksuele correctheid tot een levenskunst heeft verheven. Tot welke bizarre gevolgen dat kan leiden blijkt uit de tragikomische impasse rond de Nobelprijs voor Literatuur. Die werd afgelopen zaterdag in deze krant beschreven. Seksueel wangedrag heeft er geleid tot het opstappen van bijna de halve jury. Niet dat één van deze dames en heren iets onbetamelijks heeft begaan. De veronderstelde schurk is slechts de echtgenoot van één van hen. Maar zoals in de vroegmoderne heksenjachten schuld zich als een epidemische ziekte verspreidt, zo is het Nobelprijscomité voor een flink deel besmet en bezweken.

Lees verder na de advertentie

Ook Anne Sofie von Otter sprak over een heksenjacht in het interview dat zij afgelopen zaterdag gaf aan het Duitse weekblad Die Zeit. Haar enthousiasme voor MeToo bekoelde abrupt toen vorig jaar december haar eigen echtgenoot er het mikpunt van werd. Acteur en regisseur Benny Fredriksson zou zijn positie misbruikt hebben voor ‘grensoverschrijdend gedrag’. Een storm in de boulevardpers volgde en Fredriksson nam ontslag.

Maakte de operadiva zich niet net zo schuldig aan kritiekloos meeloopgedrag?

‘Niemand wilde hem verdedigen uit vrees om zelf meegesleurd te worden in de modder van de media,’ aldus von Otter. Wel kwam er uiteindelijk een onafhankelijk onderzoek, dat Fredriksson op alle punten vrijpleitte. Het was voor Von Otter een schrale troost: haar echtgenoot had intussen zelfmoord gepleegd. ‘We leven niet meer in de middeleeuwen. We nagelen toch niemand meer aan de schandpaal,’ zei zij bitter in het interview.

Hysterie

Von Otter zelf bedoelde haar woorden vooral als aanmaning. Dat is geen overbodige luxe in een land dat door totale hysterie bevangen lijkt. In een ophefmakend onderzoek over seksueel slachtofferschap in Europa bleek Zweden enkele jaren geleden de kroon te spannen in klachten over ongewenste intimiteiten. De bizarre ontwikkelingen rond de zaak-Assange getuigden eerder al van een ernstig verlies aan realiteitszin.

Dat is niet alleen in Zweden, maar overal in de westerse wereld het geval. Het aantal zelfmoorden na MeToo-beschuldigingen is niet heel hoog, maar nog altijd een stuk hoger dan het aantal daadwerkelijk aangespannen rechtszaken. 

Ook in Nederland kon het aantal échte schandalen niet in de schaduw staan van alle ophef – wat voor de voorvechters van de zaak waarschijnlijk alleen de ware ernst van het probleem bewijst.

Meeloopgedrag

Niet alleen met Fredriksson, ook met Von Otter leef je onwillekeurig mee. Maar een ongemakkelijke vraag is wel op haar plaats. Maakte de operadiva zich niet net zo schuldig aan kritiekloos meeloopgedrag – totdat de consequenties daarvan haar persoonlijk hard raakten? Was ook zij niet bang voor de bagger die over haar zou worden uitgestort wanneer zij het volksgericht eerder had weerstaan? In Frankrijk deed een groep vrouwen rond Cathérine Deneuve dat wel en die heeft het geweten.

Het mobiliseren van volkswoede leidt zelden tot iets goeds. De geschiedenis geeft daar voldoende voorbeelden van. Goede bedoelingen: de weg naar de hel is ermee geplaveid. Pas wanneer iemand aan zo’n hel bezwijkt, ontnuchtert van schrik de vervolgingszucht tot gezond verstand. 

Ger Groot doceerde filosofie aan de universiteiten van Rotterdam en Nijmegen. Voor Trouw bekijkt hij de actualiteit door een filosofische bril. Lees meer van zijn columns op trouw.nl/gergroot.

Lees ook:

Filosofe Svenja Flaßpöhler: Hoe goedbedoeld ook, de MeToo-golf bewijst het feminisme geen dienst

Ja, je hebt mannen die hun macht misbruiken, maar maak van vrouwen geen slachtoffers, vindt filosofe Svenja Flaßpöhler. Praat liever over de potente vrouw, haar mondigheid en seksualiteit.

Hoe de Nobelprijs voor de literatuur door de jaren heen is uitgehold

Verdient het Nobelcomité al die status? Een misbruikschandaal ruïneerde zijn imago.

Deel dit artikel

Maakte de operadiva zich niet net zo schuldig aan kritiekloos meeloopgedrag?