null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Het menselijk gedoe is in de blik van A.L. Snijders ontroerend belachelijk en gegarandeerd onbegrijpelijk

Omdat de schrijver was gestorven, kocht ik een boek van hem. Ze lagen, zoals ik al had verwacht, prominent uitgestald, je liep er vanzelf tegenaan. Ik schaamde me een beetje; had de man aan de kassa gezegd ‘ja, nu wel’, dan had ik daar niet van opgekeken. Tegelijkertijd leek A.L. Snijders me niet iemand om me deze late aankoop kwalijk te nemen.

Ik kende hem van columns uit het Deventer Dagblad, lang geleden, toen ik bij een krantencombinatie werkte waar die titel ook toe behoorde. Later hoorde ik hem op Radio 4, waar hij elke zondagochtend een ‘zeer kort verhaal’ voorlas. Dankzij hem werd het een literaire afkorting, het zkv.

Er bestaat overigens ook het genre van het zeer nog kortere verhaal, soms toegeschreven aan Ernest Hemingway. ‘Te koop: babyschoentjes, nooit gebruikt.’ Maar dat terzijde.

Het boek dat ik kocht was Doelloos kijken, zkv’s 2017-2018. Ik wilde dat ik dat beter kon, doelloos kijken. Je ziet dan meer, denk ik. Maar je hoofd moet ernaar staan en het mijne zoekt steeds andere dingen. Ik nam Snijders mee naar het park en nam me voor een paar willekeurige stukjes te lezen. Het werden er tientallen en moest ik niet zelf nodig een stukje tikken – dit namelijk – dan was ik gewoon doorgegaan tot het einde. Ik nam mij voor: vanaf nu eenmaal daags.

Het menselijk gedoe is in de blik van Snijders ontroerend belachelijk en gegarandeerd onbegrijpelijk. Zoals in Detail, waarin de schrijver zich voorstelt dat hij een albatros is, kijkend naar sportieve mensen op het dek van een cruiseschip. ‘Ik vlieg boven het nietige schip op de oceaan. Ik zie mensen enthousiast snelwandelen.’

Vaak is het kleiner, dichter bij huis, en er zitten hele romans in een enkele alinea, niet zelden over de liefde, als dat het is. ‘Twee tafels verderop zaten een jongen en een meisje langdurig te zoenen. Terwijl ze hun gezichten stevig tegen elkaar drukten en hun monden biologie bedreven, keek het meisje uit haar ooghoeken naar de kelner, een knappe man die kalm stond te wachten op nieuwe klanten.’

Ik luisterde ook naar een radio-interview met Snijders, al was het maar om zijn stem te horen. In het Vpro-programma Nooit meer slapen keerde hij terug naar de Amsterdamse Rivierenbuurt, waar hij geboren was. ‘Jij maakt overal literatuur van’, hadden de jongens smalend gezegd toen hij een jaar of een 17 was. De schrijver was er kwaad over geweest. “Zelfs tot voor kort nog”, zei hij, toen al achterin de zeventig. “Maar ze hadden gelijk.”

Hij vertelde over een eerder moment, een gebeurtenis die een verhaal was geworden. Op een middag – zomers, licht en doodstil – was aan het einde van de straat zomaar een processie de hoek om gekomen. Voorop een agent, een arrestant in de arm, daarachter allemaal kinderen. Hij had zich erbij aangesloten en was zwijgend met de optocht naar het politiebureau gelopen.

Snijders eindigde deze herinnering met prachtige dichtregels, maar toen ik die nogmaals wilde beluisteren, stuitte ik op een muur. ‘Connection failure’, meldde mijn computer.

Vaarwel, meneer Snijders.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden