null Beeld

ColumnBart Zuidervaart

Het lijkt alsof Kaag beseft dat het verzilveren van de winst écht onmogelijk is geworden

‘Het verzilveren van de winst wordt nog lastig voor Kaag’. Dit was de kop op de voorpagina van deze krant, twee dagen na de verkiezingen. In de eerste analyse van de uitslag werd al blootgelegd dat het waarmaken van de ‘progressieve ambitie’, zoals D66 dat destijds noemde, ingewikkeld wordt, nu haar partners op links zo verzwakt zijn. Die kop heeft een half jaar later niets aan waarde ingeboet.

We zijn inmiddels zes informateurs verder, er is wekenlang ‘langs de lijnen van de inhoud’ onderhandeld, er ligt een ‘aanzet voor een opzet voor een mogelijk regeerakkoord’. Niets helpt. De partijen die nog in beeld zijn voor regeringsdeelname, hebben het wijzen naar elkaar en de schuld leggen bij de ander tot kunst verheven.

Wat boven deze formatie blijft hangen is de vage belofte van Sigrid Kaag over nieuw leiderschap. Vooralsnog heeft ook zij geen doorbraak kunnen bewerkstelligen. Sterker: D66 is vanwege de blokkade richting de ChristenUnie een van de hoofdschuldigen van de huidige impasse.

Alexander Pechtold vindt, zo vertelde hij zondag in ‘Buitenhof’, dat partijen moeten stoppen met het zwelgen in het eigen gelijk. Maar het is toch vooral de VVD, als grootste partij, die volgens de D66’er nu in beweging moet komen.

Als deze formatie iets heeft geleerd is dat Rutte niet in beweging komt, en zeker niet als anderen dat van hem verlangen. De vraag is of Kaag er verstandig aan heeft gedaan dat voorbeeld te volgen.

D66 heeft vanaf dag één ingezet op een zo progressief mogelijke coalitie, met PvdA én GroenLinks. Het heeft Kaag inmiddels in de armen gedreven van Rutte en Wopke Hoekstra, die nu met elkaar zouden moeten gaan bespreken of er uit hun midden een minderheidskabinet kan worden geformeerd.

Voor D66 een garantie voor een te conservatief regeerakkoord. VVD en CDA hebben voor en achter de schermen duidelijk gemaakt dat zij de vijf partijen-constructie niet zien zitten. Toch heeft Kaag nooit aan Jesse Klaver en Lilianne Ploumen voorgesteld het plan noodgedwongen te wijzigen. GroenLinks had kunnen aanschuiven aan de onderhandelingstafel, met PvdA als formatiefluisteraar op de achtergrond. Of andersom. Niet de gedroomde uitkomst voor Kaag, maar voor D66 beter dan hoe het speelveld er nu bij ligt.

De frustratie op links over het uitblijven van echt onderhandelingen is begrijpelijk. Een coalitie afwijzen zonder fatsoenlijk gesprek is een zwaktebod. Net zo begrijpelijk is de frustratie op rechts dat D66 niet bereid is tot in ieder geval een verkenning van een doorstart van Rutte III.

De verschillen tussen D66 en CU zijn op onderdelen groot. Als Kaag bijvoorbeeld vasthoudt aan het verruimen van de embryowet en de abortuswet, zullen gesprekken gegarandeerd stuklopen. Het betekent wel dat de druk op VVD en CDA om vervolgens de vijf partijen-constructie over links in ieder geval te onderzoeken, zou toenemen.

Deze opties zijn nu van tafel, wat resteert is het verkennen van een minderheidsvariant. Maar wie maandagavond de HJ Schoo-lezing van Kaag heeft gehoord, kan niet anders dan concluderen dat een verbond tussen VVD en D66 op losse schroeven staat.

Het lijkt wel alsof Kaag beseft dat het verzilveren van de winst nu echt onmogelijk is geworden en nieuwe verkiezingen aandurft.

Bart Zuidervaart is chef van de redactie politiek. Hij schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden