opinie

Het kost miljarden om van het gas af te gaan; verdeel die kosten eerlijk

De kosten van het gasvrij maken van een woning kunnen oplopen tot tienduizenden euro's. Beeld ANP XTRA

Nederland moet zo snel mogelijk van fossiele brandstoffen af, schrijft Léonie Sazias, Kamerlid voor 50Plus. In het belang van het klimaat en de veiligheid van de Groningers. Maar dat kost angstaanjagend veel. Wie compenseert de burger?

In 2030 moet de CO2-uitstoot bijna de helft (49 procent) lager zijn. In 2050 moeten alle Nederlandse woningen energieneutraal zijn. Het zijn doelstellingen die ook 50Plus van harte onderschrijft. Maar tegelijkertijd maken we ons grote zorgen over de vraag wie er opdraait voor de enorme rekening die aan dat alles hangt.

Het gaat om bedragen waar je bang van zou worden. Om investeringen van vele tienduizenden euro's per woning. Om de 2,3 miljoen sociale huurwoningen energieneutraal te krijgen, moet de komende decennia 108 miljard euro worden geïnvesteerd, schat Aedes, de koepel van woningbouwverenigingen. Voor de totale Nederlandse woningvoorraad (bijna 8 miljoen woningen) gaat het volgens het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) om maar liefst 235 miljard euro.

De afgelopen jaren zijn de bijdragen aan de energietransitie via de Opslag Duurzame Energie voor een gemiddeld gezin al meer dan verdrievoudigd. Het is klein bier vergeleken met wat ons de komende jaren nog te wachten staat. Ondertussen blijft de overheid - die de burger op kosten jaagt - de fossiele sector met subsidies, belastingvoordelen en tal van andere maatregelen voor miljarden per jaar (7,6 miljard euro in 2017) steunen. Dat moet zo snel mogelijk stoppen.

De burger betaalt

Minister Wiebes van economische zaken en klimaat bevestigde in februari in een Kamerbrief dat huishoudens in 2030 gemiddeld 50 tot 60 euro per maand bij zullen dragen aan de kosten van de energietransitie, gebaseerd op cijfers van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). De aanname is dat alle kosten voor de energietransitie bij de burger neerslaan.

Wiebes stelt in zijn brief dat de berekening op zich klopt, maar niet die aanname. Het PBL geeft aan dat de directe bijdrage van huishoudens lager uitvalt als een deel van de kosten neerslaat bij bedrijven. Maar, zo geeft ook Wiebes toe, ook als de directe lasten lager uitvallen draait de samenleving uiteindelijk op voor de kosten. Bedrijven zullen hun meerkosten doorberekenen in de prijs van producten en diensten. De burger betaalt toch de rekening.

Hoe voorkomen we dat grote groepen mensen straks hun energierekening niet meer kunnen betalen? Met name ouderen zijn daar bang voor. Ze hebben al jaren te maken met pensioenen die niet meestijgen met de inflatie en vaak ook met stijgende zorgkosten en hogere eigen bijdragen. Ze wonen vaak in oudere huizen waarin fors geïnvesteerd zal moeten worden om ze energiezuiniger te maken. Waar halen ze het geld voor die investeringen vandaan? Verdienen ze die ooit terug? Hoe houden ze de energielasten behapbaar? Het zijn geen hypothetische vragen.

Thermisch ondergoed

Ik ken een alleenstaande man van ruim 80 die van alleen een AOW-uitkering rond moet komen. 's Winters zit hij vaak met thermisch ondergoed en drie truien over elkaar aan in huis, want de thermostaat hoger dan 15 graden zetten, is te duur. Hij is zeker niet de enige oudere die nu al moeite heeft met de almaar stijgende energierekening.

Nogmaals, 50Plus onderschrijft de doelstellingen die aan de energietransitie ten grondslag liggen. Maar het wordt wel tijd dat er ook meer duidelijkheid komt over een eerlijke verdeling van de lasten. Het kan en mag niet zo zijn dat de burger geheel opdraait voor alle kosten van de broodnodige, maar ook peperdure energietransitie.

Lees ook: Wie betaalt de gasloze rekening?

Nederland gaat afscheid nemen van het Groningse gas, sneller dan gedacht. Wat zal dat een gemiddeld huishouden kosten? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden