Opinie

Het kinderpardon kan humaner mét strenge regels

Hayarpi Tamrazyan geeft een persconferentie. Beeld Inge Van Mill

Om herhaling van schrijnende situaties te voorkomen, moeten ook de asielproceduresop de schop, schrijft Marcelo Mooren, lid van het CDA, bestuursjurist en werkzaam als parlementair lobbyist.

Dat het CDA een ruimer kinderpardon wil was welkom nieuws. De oorzaken van de problematiek zijn bekend: asielzoekers die geen recht hebben op verblijf, blijven samen met hun advocaten procedures rekken en de wetgeving en rechtspraak maken dat rekken ook mogelijk. Het stuit mij tegen de borst dat kinderen daar de dupe van zijn. Daarom is een pardon terecht, maar dus ook het aanscherpen van de regels om herhaling te voorkomen.

Daarop komt nu de focus te liggen, zo bleek ook uit het Kamerdebat. In Den Haag is inmiddels bijna iedereen voor kortere procedures en sneller uitzetten. Bij de IND zijn termijnen al ingekort. Maar procedures bij de rechter en uitzettingen blijven problematisch. Daar moet de commissie van Zwol over adviseren. Mijn inziens moet deze het stelsel radicaal omgooien.

Eindrechter

• Binnen een vastgestelde termijn moet er een finaal besluit liggen. Nu zijn er diverse beroepsprocedures mogelijk, nemen rechters vaak de tijd, komt vanuit de asielzoeker niet altijd meteen alle informatie op tafel en worden procedures gestapeld. Dit moet anders: na een jaar wordt een nog lopende procedure beëindigd en doorverwezen naar een eindrechter die binnen zes weken een onherroepelijk besluit neemt op basis van de dan aanwezige informatie.
Het wordt aan de asielzoeker om aan te tonen dat zijn land voor hem onveilig is. Zo wordt het in het belang van de asielzoeker om de procedure snel te doorlopen en alle informatie meteen op tafel te leggen. Immers, als hij niet bijtijds kan aantonen dat het in zijn land onveilig is, wordt zijn verzoek afgewezen. Nu nog heeft hij belang bij vertraging van procedures. Dat geeft verkeerde prikkels aan hem en zijn advocaat.

• Na het onherroepelijk besluit dient de uitzetting binnen drie jaar te worden geëffectueerd. Liever binnen twee weken natuurlijk, maar herkomstlanden werken niet altijd mee. Ook hierover zijn al veel politieke ideeën zoals het intrekken van ontwikkelingsgelden en handelsbeperkingen vanuit de EU. Dit moet serieus worden aangepakt. Het is internationaal onaanvaardbaar dat landen niet meewerken aan het terugnemen van hun burgers.

• Tot de uitzetting kan men enkel terug naar de eindrechter bij gewijzigde omstandigheden. De eisen hiervoor worden zeer streng: het moet gaan om omstandigheden die eerder niet bekend konden zijn. Het wordt geen nieuwe aanvraag, maar een heropening van het slotberoep. Dit voorkomt een volledige nieuwe procedure.
De asielzoeker moet alle nieuwe informatie in een keer overhandigen. De IND heeft zes weken om daarop te reageren. Daarna besluit de rechter binnen zes weken, zonder verdere beroepsmogelijkheid.

• In afwachting van de uitzetting wordt het verblijf zo humaan mogelijk met recht op alle voorzieningen, inclusief werk. Ook wordt bezien of de terugkeer kan worden afgewacht in opvanglocaties in de regio voor hen die niet goed meewerken aan terugkeer.
De situatie wordt dan vergelijkbaar met expats: er zijn Nederlandse families die bijvoorbeeld drie jaar in Singapore en vier jaar in Houston wonen om vervolgens terug te keren. Een langjarig buitenlands verblijf hoeft, dus ook voor kinderen, geen probleem te zijn. Zolang er maar duidelijkheid is. Het nieuwe stelsel zorgt daarvoor.

Deze wijzigingen hebben wettelijk en internationaal rechtelijk veel voeten in de aarde. De commissie van Zwol zal er een hele kluif aan hebben om dat in kaart te brengen. Maar een breder pardon en de genoemde verbeterde regels zijn twee kanten van dezelfde medaille. Want zonder deze nieuwe regels krijgen we precies wat niemand wil: nieuwe schrijnende gevallen. Daarom moeten links en rechts over hun schaduw heen stappen om behalve het pardon ook deze regels mogelijk te maken.

Lees ook:

Het laatste kinderpardon? Een illusie

Met enige regelmaat belooft ‘Den Haag’ een snellere asielprocedure, met minder ‘schrijnende gevallen’. In de praktijk is het probleem onoplosbaar. De roep om een nieuw pardon is nooit ver weg.

Harbers: Voorlopig geen uitzetstop voor uitgeprocedeerde asielgezinnen

Het soepeler kinderpardon diende zich een week geleden voorzichtig aan, maar afgewezen gezinnen werden voorlopig gewoon nog uitgezet. De coalitiepartijen waren sterk verdeeld over dit thema, een oplossing was nog niet in zicht.

Spanning loopt op in coalitieoverleg over kinderpardon

De spanning liep deze week hoog op bij de onderhandelingen over het kinderpardon, waar coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie uiterlijk in de nacht van 29 op 30januari een uitweg moesten vinden. De VVD was bereid te praten over een tijdelijke uitzetstop van ‘gewortelde’ asielkinderen, maar daar moesten forse handreikingen tegenover staan, ook op asielgebied.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden