Column

Het kabinet rekent op wonderen om de klimaatdoelen te halen

Irene van Staveren Beeld Maartje Geels

U heeft het vast wel vernomen: meer dan zeventig economen, onder wie ondergetekende, hebben een petitie ondertekend waarin we pleiten voor de invoering van een belasting op CO2-uitstoot door de industrie. Van zo’n 50 euro per ton uitsloot om mee te beginnen. 

Ik heb er onlangs al een column over geschreven, met als voorbeeld Canada, waar een provincie de belasting al jaren geleden heeft ingevoerd met goede resultaten: de CO2-uitstoot nam er flink af en de overheid sluisde de belastinginkomsten terug naar huishoudens zodat de stijging van de kosten die de industrie doorberekende aan de consument werd gecompenseerd.

De kern van ons argument is tijd: hoe langer we wachten met emissiebeperking, hoe duurder het gaat worden om later, in veel kortere tijd, de doelstelling van het kabinet te halen. Dat doel is 49 procent vermindering van uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990. Vorige week werd al duidelijk dat het pad daarnaartoe het meest effectief verloopt als we in 2020 op 25 procent vermindering zitten, wat ook de bedoeling van de regering was. Milieuclub Urgenda heeft daar een rechtszaak tegen de regering over gewonnen. Want met het huidige kabinetsbeleid komen we niet verder dan 20 procent vermindering van uitstoot in 2020.

De regering trekt zich echter vooralsnog niets van die uitspraak aan en hoopt op een wonder. Economen erkennen zulke wonderen, die noemen we technologische innovatie in de categorie van de stoommachine en de computer. Het kabinet lijkt ervan uit te gaan dat zich tussen nu en 2030 meerdere wonderen zullen voltrekken. Zoals een nog veel hoger rendement van zon- en windenergie dan er met de huidige technologische ontwikkeling reeds is. Terwijl die ontwikkeling juist al voorspoedig verloopt: er hoeft geen subsidie meer op nieuwe windenergie om concurrerend te zijn met kolen. Of een ander wonder: een enorme verlaging in de kosten van het bouwen van windparken in zee. Maar als die per 2030 operatief moeten zijn moet nu al worden begonnen met de planning en aanbesteding, dus komt dat wonder sowieso al te laat.

In theorie zijn zulke wonderen mogelijk

Zulke wonderen zijn in theorie mogelijk, maar je moet wel heel weinig realiteitsbesef hebben om daar de klimaatdoelen mee te willen bereiken. Het geloof in wonderen hangt denk ik vooral samen met de sterke lobby van diverse industrieel grootverbruikers van gas en elektriciteit. Want zij betalen daar veel minder voor dan u en ik en kleine ondernemingen. Het kabinet schermt dus onterecht met het argument dat het nemen van maatregelen nu veel te duur is en vooral de burger te veel gaat kosten. Nee, kabinet, het tegendeel is waar. Het levert juist geld op om de industrie een normale prijs voor haar fossiele energiegebruik te laten betalen. En om bedrijven daarbovenop een heffing te laten betalen als compensatie voor de negatieve klimaateffecten van inefficiënt grootverbruik. En nee, dat gaat ons niet onze concurrentiepositie en banen kosten want in veel omringende landen, zoals Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en China doen ze dat al.

Hoe langer de invoering van een CO2-heffing uitblijft, des te meer onnodige broeikasgassen er nog bijkomen en des te ingrijpender moeten de maatregelen voor de rest van de samenleving straks zijn – burgers en kleine bedrijven. Kortom, niet uitstel van een heffing is doelmatig en rechtvaardig, maar juist het zo snel mogelijk invoeren van een CO2-taks is dat! Ik roep het kabinet op tot realisme, terwijl een wonder natuurlijk best mooi meegenomen is.

Irene van Staveren is hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de Erasmus Universiteit. Voor Trouw schrijft ze om de week een column over economie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden