null

OpinieMarktgeloof

Het kabinet moet de enige Nederlandse vaccinontwikkelaar niet verkopen

Onbegrijpelijk dat de overheid de laatste Nederlandse vaccinontwikkelaar wil verkopen, vindt Corinne Ellemeet, Tweede Kamerlid voor GroenLinks. ‘Marktwerking en winstbejag pakken voor de samenleving keer op keer slecht uit.’

Corinne Ellemeet

Concurrentie, marktwerking en winstbejag pakken voor de samenleving keer op keer niet goed uit. Zo kwam door marktwerking in de zorg het spreiden van coronapatiënten maar moeilijk op gang en was deze samenwerking van korte duur. Ziekenhuizen moeten immers met elkaar onderling concurreren. Ook het tekort aan mondkapjes en coronavaccins liet zien dat cruciale publieke voorzieningen in publieke handen thuishoren. Doordat farmaceuten het recept van het coronavaccin weigerden te delen met anderen, ontstonden wereldwijd grote tekorten. Juist vanwege deze tekorten maakten de farmaceuten recordwinsten.

De coronacrisis maakt haarfijn duidelijk dat een paradigmaverandering van markt naar publiek in het belang is van de samenleving. Voormalig zorgminister Hugo de Jonge zag dit tijdens de eerste coronagolf ineens ook in. Hij zette het proces stop om vaccinontwikkelaar Intravacc – een overheidsonderneming – te verkopen aan de markt. Intravacc is een gerenommeerd vaccinonwikkelaar en voormalig onderdeel van het Nederlands Vaccin Instituut: aan circa één op de drie vaccins wereldwijd heeft het inhoudelijk bijgedragen. De vaccinontwikkelaar wil bovendien weer zelf een vaccinfabriek bouwen, zodat Nederland minder afhankelijk is van het buitenland. Deze nieuwe fabriek moet tussen de 40 en 200 miljoen doses vaccins per jaar kunnen produceren.

Hardnekkig marktgeloof

Maar nu de coronapandemie zich in een iets rustiger vaarwater begeeft, is het hardnekkig marktgeloof weer in opmars. De huidige zorgminister Ernst Kuipers wil alsnog deze vaccinontwikkelaar afstoten en geven ‘aan de vrije markt’. De minister schrijft: ‘de overheid ontwikkelt en produceert zelf niet, maar zorgt wel voor de juiste (markt)condities’.

Dit werpt niet alleen de vraag op of het kabinet nu plots geen rekening meer houdt met een volgende pandemie, maar ook in hoeverre het kabinet nu daadwerkelijk van zijn marktgeloof is gevallen. De argumenten om Intravacc alsnog te privatiseren zagen we één op één terug toen de energie- en woningmarkt werden geprivatiseerd.

Tot op de dag van vandaag betalen miljoenen Nederlanders de prijs voor deze privatiseringsgolf. Door privatisering verliezen we niet alleen zeggenschap over hoeveel en wat voor soort woningen er gebouwd moeten worden, of hoe duurzaam de energievoorziening moet zijn, maar wordt winstbejag boven betaalbaarheid geplaatst. Dat geldt ook voor vaccins en geneesmiddelen. Sterker, afgelopen juni constateerde de zorgminister, op basis van onderzoek, zelf nog het volgende: ‘Financieel rendement voor investeerders en farmaceuten is leidend bij geneesmiddelenonderzoek’. Oftewel, door publieke taken naar de markt te brengen, staat niet het ontwikkelen van het meest noodzakelijke vaccin centraal, maar het meest winstgevende.

Het voornemen van zorgminister Kuipers om vaccinontwikkelaar Intravacc te verkopen, is niet in het belang van Nederlandse burgers. Bovendien kan het leiden tot een flinke domper wereldwijd.

Neusspray

Momenteel ontwikkelt Intravacc een coronavaccin in de vorm van een neusspray. Dit vaccin bevindt zich in een vergevorderd stadium en het recept zou, eenmaal goedgekeurd, gratis beschikbaar worden gesteld aan de Wereldgezondheidsorganisatie in een zogenoemde Technology Access Pool. Wanneer Intravacc in handen valt van een grote farmaceut is het maar zéér de vraag wat overblijft van deze belofte.

Keer op keer blijkt dat wat van collectief belang is niet op de markt thuishoort. Deze centrumrechtse coalitie stelt in woord van het heilige marktgeloof te zijn gevallen. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen meende ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers dat er zelfs sprake is van ‘privatiseringsverdriet’. Hij zei: “Er zijn nutsfuncties naar de markt gebracht en we hebben daar niet zo veel meer over te zeggen.” Dat klopt als een bus en toch blijven naïeve dogma’s over de vrije markt alsmaar de besluitvorming domineren.

Daarom roept GroenLinks de coalitie en zorgminister Kuipers op: houd Intravacc in publieke handen, breng het niet naar de markt. Nederland snakt inmiddels naar een vaccin tegen het decennialange marktdenken.

Corinne Ellemeet Tweede Kamerlid voor GroenLinks

Lees ook:

Intravacc werkt stug door aan neusspray-vaccin: ‘Dit is geen mosterd na de maaltijd’

Terwijl het coronavirus al anderhalf jaar rondgaat, werkt Intravacc stug door aan een vaccin. Trouw volgt dit project nu ruim een jaar.

Innovatie kan zonder hoge medicijnprijzen

Zonder farmaceutische industrie geen nieuwe medicijnen, is het idee. Maar het klopt niet, aldus huisarts Hans van der Linde.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden