Het jeugdstrafrecht moet overeind blijven

Ook in een gruwelijke moordzaak heeft een 16-jarige dader recht op behandeling in plaats van opsluiting. Het is een bekend feit dat geen enkele veroordeelde beter wordt van jarenlange opsluiting zonder behandeling. Sterker nog: het vergroot de kans dat de dader in herhaling valt.

Het VN Kinderrechtenverdrag, waar Nederland partij bij is, staat mede daarom niet toe dat minderjarigen lange celstraffen krijgen opgelegd, en onder het volwassenenstrafrecht worden berecht. En dat is niet voor niets. Stel je voor dat een zeventienjarige dader na jaren opsluiting zonder behandeling weer buiten de gevangenispoort komt te staan.

Toch is dat wat er staat te gebeuren door de uitspraak van de rechtbank Amsterdam. Die veroordeelde afgelopen woensdag een zeventienjarige jongen tot twintig jaar gevangenisstraf, voor een moord die hij pleegde toen hij zestien was. De jongen is niet onder het jeugdstrafrecht berecht. De rechter vond dat wegens het gruwelijke karakter van de moord het volwassenenstrafrecht toegepast moest worden. Dit betekent ook dat de jonge dader zijn straf uitzit in een gevangenis voor volwassenen.

Het is onbegrijpelijk dat de rechtbank Amsterdam het advies voor behandeling van de minderjarige dader niet heeft opgevolgd. Deskundigen adviseerden om de 17-jarige C. in een justitiële jeugdinrichting te plaatsen voor intensieve orthopedagogische behandeling. Onder het jeugdstrafrecht kunnen jongeren maximaal twee jaar detentie opgelegd krijgen. Daarnaast kunnen ze een behandeling opgelegd krijgen, de zogenaamde PIJ-maatregel. Ook deze maatregel duurt twee jaar, maar kan verlengd worden tot zes jaar.

Het is niet de eerste keer dat in Nederland een minderjarige onder het volwassenenstrafrecht berecht wordt. Terecht levert dit maatschappelijke discussie op. Dat gebeurde al bij Murat D., die in 2004 op school zijn leraar neerschoot. Hij kreeg vijf jaar gevangenisstraf en tbs opgelegd. Recenter is een andere zaak, waarbij een zestienjarige jongen tijdens koninginnenacht een postbode met een hamer doodsloeg. De rechter oordeelde dat de verdachte wél onder het jeugdstrafrecht veroordeeld diende te worden en legde vervolgens twee jaar jeugddetentie op. Beide gruwelijke zaken. Toch werd voor een uiteenlopend regime gekozen.

Het jeugdstrafrecht wijkt op een cruciaal onderdeel af van het volwassenenstrafrecht. Het jeugdstrafrecht heeft een uitgesproken opvoedkundig doel. Het idee daarbij is dat ieder kind en jongere behandelbaar is. Juist door een adequate behandeling wordt de kans groter dat minderjarigen die een zwaar delict begaan, inzicht krijgen in hun gedrag en een kans hebben op een veilige en acceptabele terugkeer in de samenleving.

Natuurlijk moet een minderjarige die de wet overtreedt, in principe, gestraft worden voor wat hij of zij heeft gedaan. Maar hij of zij heeft recht op een pedagogische aanpak en heropvoeding. Jongeren die zware delicten plegen zijn geen ’gewone’ jongeren. Vaak is er sprake van een moeilijk verleden, opvoedproblemen, gedragsproblemen of ziekte.

Ieder jaar zijn ongeveer acht minderjarigen betrokken bij moord of doodslag. Gruwelijk. Maar ook deze jongeren moeten onder jeugdstrafrecht berecht worden en niet, als uitzondering, onder volwassenenstrafrecht.

Met de deskundigheid die er binnen het jeugdstrafrecht is opgebouwd en vanuit het feit dat de veroordeelde minderjarig is, moet er gewerkt worden aan die verstoorde persoonlijkheidsontwikkeling of dat ziektebeeld. Binnen het jeugdstrafrecht moeten er mogelijkheden zijn om ook minderjarigen die gruwelijke delicten hebben begaan adequaat te behandelen. Als er getwijfeld wordt aan die mogelijkheden, dan moet er geïnvesteerd worden in het creëren ervan.

Steeds zwaarder straffen lost niets op en maakt uiteindelijk de maatschappij niet veiliger. Minderjarige veroordeelden moeten kunnen leren van hun fouten. Dat is in het belang van de veroordeelde maar zeker ook in het belang van de maatschappij.

Volgens de Nederlandse wet mag een zestien- of zeventienjarige in uitzonderlijke zaken berecht worden volgens het volwassenenstrafrecht. Het VN-Kinderrechtencomité heeft twee weken geleden Nederland opgeroepen deze wet te veranderen. Het antwoord is nu aan de Nederlandse regering. Die staat maar één ding te doen: zo snel mogelijk gevolg geven aan de oproep van de VN.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden