null

OpinieWoningmarkt

Het is tijd voor sociale koopwoningen voor starters

Beeld

Om startende woningzoekenden te helpen, moeten gemeenten koopwoningen bouwen die blijvend voor deze doelgroep bestemd zijn, bepleiten Sofyan Mbarki, fractievoorzitter PvdA Amsterdam, de Zaanse wethouder Songül Mutluer, Delftse promovendus Tijn Croon en Groningse honorair docent Barend Wind.

Een betaalbare woning is een recht. Dit recht staat onder druk omdat rechtse partijen ruim baan geven aan woningspeculatie. Het gevolg? Woningcorporaties hebben geen geld meer om sociale huurwoningen te bouwen en koopprijzen zijn geëxplodeerd.

Het is geen uitzondering om elf jaar op een sociale huurwoning te moeten wachten; de gemiddelde koopprijs in Nederland is gestegen naar 410.000 euro. Mensen die een eerste koopwoning zoeken maar die geen topinkomen hebben en evenmin een ‘jubelton’ op de bank, een gift van ouders, kunnen alleen terecht in de particuliere huursector. Daar zijn de huurprijzen door een gebrek aan regulering door het dak gegaan.

Sparen om op een later moment de stap naar een koopwoning te maken zit er hierdoor voor veel mensen niet meer in. Het demissionaire kabinet lijkt er niet mee te zitten dat de woningmarkt een ongelijkheidsmachine is geworden.

Overbieden

De vraag naar betaalbare koopwoningen is enorm. Uit gegevens van makelaars blijkt dat vorige maand 1212 mensen, waarschijnlijk tegen beter weten in, een huis zochten in Amsterdam met een prijs tot 250.000 euro.

Dat is geen gekke zoekopdracht, want dit is het maximale hypotheekbedrag voor een gezin dat anderhalf keer modaal verdient. Wat kwam er met deze zoekopdracht uit als aanbod? Het ging om 67 woningen, waarop je flink moest overbieden en met verbouwingsgeld moest smijten om ze bewoonbaar te maken.

Op de vlucht voor beleggers concurreren Amsterdammers in de buurgemeenten met lokale woningzoekenden om de schaarse betaalbare woningen die er nog te vinden zijn. Mede hierdoor zijn de woningprijzen in bijvoorbeeld het nabijgelegen Zaanstad de afgelopen zes jaar met 80 procent gestegen, waardoor ook Zaanse starters achter het net vissen. Dit waterbedeffect laat zien dat landelijke ingrepen in de woningmarkt noodzakelijk zijn.

Bij gebrek aan daadkrachtig rijksbeleid om de woningmarkt te reguleren zit er voor de gemeenten niets anders op dan zelf in actie komen. De twee oplossingen die momenteel het vaakst worden genoemd, schieten tekort. Het VVD-plan om de hypotheekverstrekking aan starters nog meer te verruimen, drijft de prijzen alleen maar verder op. Het zadelt bovendien starters op met grote financiële risico’s, aldus Rabobank-econoom Nic Vrieselaar.

Het toevoegen van middenhuur, de favoriete oplossing van D66’ers, is slechts voor een kleine groep een tijdelijke oplossing. Natuurlijk zijn er starters op de woningmarkt voor wie dit een paar jaar de gewenste flexibiliteit biedt, maar met een maandhuur van 1050 euro is het voor een gezin lastig om rond te komen.

Voorrang voor starters

Wij willen inzetten op een andere manier om starters een eigen huis te bezorgen: sociale koop. Zaanstad laat met haar ‘betaalbare koop’ al jaren zien dat woningspeculatie geen natuurwet is. Met een doelgroepenverordening om Zaanse starters voorrang te geven, een korting op de prijs van ‘de stenen’, en een inkomensafhankelijke bijdrage voor de grondkosten kan de gemeente het verschil maken. Ook Utrecht kondigde eerder deze zomer in deze krant aan dat het werkt aan de oprichting van een fonds voor betaalbare koopwoningen. Het is tijd om een stap verder te gaan en te bouwen aan een nieuwe vorm van volkshuisvesting in de koopsector.

Dat kan door een fonds op te richten dat sociale koopwoningen bouwt op locaties die nu bijvoorbeeld gereserveerd zijn voor middenhuur. Deze woningen verkoopt het fonds voor maximaal 250.000 euro aan huishoudens met een inkomen tot anderhalf keer modaal. Wanneer een bewoner verhuist, koopt het fonds de woning terug voor het aankoopbedrag plus inflatie. Mensen bouwen dan vermogen op door de hypotheek af te lossen, niet door de overwaarde te cashen. Op deze manier schermen we het sociale koopsegment af van beleggers en andere financiële aasgieren en gaan we rechtmatig om met publiek geld: we subsidiëren geen individuen, maar maken het systeem weer gezond.

Beleid heeft ervoor gezorgd dat Amsterdammers hun stad uitgeconcurreerd worden door beleggers en Zaankanters hun woningvoorraad moeten delen met Amsterdammers op de vlucht voor het snelle geld. Daadkrachtig overheidsingrijpen kan het tij keren. Het wordt tijd dat de politiek sociale koop gaat omarmen als oplossing voor de wooncrisis. Zo wordt een eigen huis weer betaalbaar voor huidige starters én de generaties na hen. Dan beëindigen we de speculatieve concurrentieslag en zorgen we ervoor dat iedereen mee kan doen.

Lees ook:

Huizen bouwen en belastingvoordelen slopen: zes oplossingen voor de wooncrisis

Vandaag vindt in Amsterdam het woonprotest plaats vanwege het schreeuwende tekort aan woningen. Alleen waartegen wordt nu precies gedemonstreerd? In het debat over de wooncrisis zijn al heel wat ideeën de revue gepasseerd. Alleen lijkt een remedie zonder haken en ogen er niet te zijn.

Wanhoop en woede op grootste woonprotest sinds de jaren tachtig: ‘Ik weet niet waar ik naartoe moet’

Ruim 15.000 mensen protesteerden in Amsterdam tegen de wooncrisis. En bij dit ene protest zal het niet blijven, kondigde de organisatie aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden