Commentaar Participatiewet

Het is tijd om de oude sociale werkplaatsen nieuw leven in te blazen

In de basis is er wel wat te zeggen voor de Partipatiewet: één regeling die ertoe leidt dat mensen met een arbeidsbeperking of afstand tot de arbeidsmarkt zoveel mogelijk aan de slag kunnen bij een gewone werkgever. Want wie kan er iets hebben tegen inclusiviteit op de werkvloer? “Zij gaan dan schoonmaken, zetten koffie, halen taart, zodat andere werknemers in het bedrijf minder belast worden”, sprak destijds Jetta Kleinsma, staatssecretaris van sociale zaken (PvdA) blijmoedig.

Zij was in het kabinet Rutte II verantwoordelijk voor de invoering van de wet, die ondermeer het einde inluidde van de traditionele sociale werkplaatsen. Want, zo was de gedachte, reguliere werkgevers moeten zorgen voor beschut werk.

Glashelder en vernietigend

Vier jaar na invoering heeft het SCP de balans opgemaakt van deze ingrijpende stelselwijziging. Het oordeel van het SCP is even glashelder als vernietigend. Er is weinig tot niks terecht gekomen van het beloofde participatieparadijs. Die conclusie is nauwelijks verrassend gezien de vele berichten van de afgelopen jaren over de rammelende uitvoering van de wet. Berichten over de onbekendheid met de ‘instrumenten’ van de wet bij werkgevers zoals loonkostensubsidies, proefplaatsingen, de inzet van jobcoaches of no-riskpolissen.

Onbekendheid, waarvoor ook werkgeversorganisaties verantwoordelijk zijn. Zij zetten eerder wel hun handtekening onder een banenplan, om 125.000 mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt aan werk te helpen. Ook de overheid als werkgever schoot tekort. Illustratief is verder de ellende met de kandidatenverkenner, de onlinekaartenbak van het UWV, die werkgevers ‘direct en doelgericht’ gemotiveerde kandidaten had moeten opleveren. De kaartenbak werkte niet.

De Participatiewet is per saldo een schoolvoorbeeld van hooggestemde Haagse ambities, voortijdig gesneefd in de weerbarstige praktijk. Of, zoals het SCP analyseert, de vooronderstelling van de Participatiewet – iedereen kan werken – klopt niet. 

Schulden, verslavingen of psychische aandoeningen

Mensen verschillen, net als de problemen die zij kunnen hebben. Zoals schulden, verslavingen of psychische aandoeningen. Dat maakt ook het voornemen van Tamara van Ark (VVD), de huidige staatssecretaris van sociale zaken, te kort door de bocht en discutabel. Zij wil een tegenprestatie eisen voor een bijstandsuitkering. Als het SCP-rapport iets leert is dat dat voor sommige mensen teveel gevraagd is.

Het is tijd om de oude sociale werkplaatsen nieuw leven in te blazen. De allerkwetsbaarsten op de arbeidsmarkt zitten vaker thuis, met een lagere uitkering. Voor hen zijn beschutte werkplekken, soms naadloos overlopend in dagbesteding, onmisbaar gebleken. Zeker zolang werkgevers en gemeenten onvoldoende in actie komen om het participatieparadijs tot werkelijkheid te maken.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden