Opinie Studiestress

Het is niet vreemd dat zo veel studenten een burn-out krijgen

Dat zoveel studenten met een burn-out kampen komt mede door het rendementsdenken, schrijven Joyce van der Wegen en Marian de Groot van Expertisecentrum Inclusief Onderwijs (ECIO).

Studentenorganisatie Iso luidde de noodklok, na berichten in kranten over de hoge psychische nood onder studenten (Trouw, 13 november). Meer dan 70 procent van de studenten zou vaak tot zeer vaak prestatiedruk ervaren. De oorzaak? Filosoof Sebastien Valkenberg zocht die onlangs in De Telegraaf bij studenten zelf: studenten missen ‘eelt op hun ziel’. Maar klopt dit wel? Of leiden we jongeren op tot een burn-out?

Studenten zijn in hun situatie niet uniek. Volgens TNO-onderzoek stijgt ook het aantal werknemers met een burn-out. Oplossingen tegen studentenstress richten zich vooralsnog op het individu. Een cursus mindfulness is het meest voorgeschreven medicijn en tegen tentamenstress helpt het aaien van puppy’s. Ook de Raad voor de Volksgezondheid merkt dit op. Volgens de raad worden verschijnselen gekoppeld aan een bepaalde levensfase, haast automatisch geduid als een individueel probleem, waarna de oplossing bij zorgprofessionals wordt gezocht. Dit neemt achterliggende maatschappelijke oorzaken niet weg.

Onderwijs moet wezenlijk veranderen

Om te voorkomen dat we jongeren opleiden tot een burn-out, moet de bal dus niet langer enkel bij het individu worden gelegd, maar moet het onderwijs wezenlijk veranderen. En ook de maatschappelijke factoren die de druk op studenten verhogen. Oorzaken en oplossingen ten behoeve van studentenwelzijn moeten ook op het niveau van de maatschappij en het onderwijs geadresseerd worden.

Allereerst spelen er in onze maatschappij verschillende factoren die bijdragen aan prestatiedruk onder studenten: globalisering, het vervullen van zorgtaken, soms ouderschap, werk en maatschappelijke taken. En dat juist in een periode waarin psychische problematiek vaak tot uiting komt. Uit onderzoek onder studenten van de Radboud Universiteit bleek dat 20 procent van hen zich eenzaam voelt. Wat kan dan helpen? Beseffen dat niemand perfect is, dat het praten over de moeilijkheden van het leven helpt en je in verbinding brengt met anderen.

De invoering van een bindend studie­advies (BSA) en het leenstelsel en de opkomst van rendementsdenken brengt met zich mee dat studenten ook op universiteit en hogeschool een extra tand(je) bij moeten zetten. Volgens de politiek heeft het hoger onderwijs zijn opdracht goed vervuld als de streefcijfers kloppen. Studiesucces wordt gedefinieerd als lage studieuitval en korte studieduur. Snel afstuderen is misschien goedkoper, maar niet beter voor de ontwikkeling van de student. We moeten afscheid nemen van dit rendementsdenken en de daaraan gerelateerde opvatting over studiesucces.

Meer dan cijferlijsten

Dit is in lijn met het betoog van Edith Hooge, voorzitter van de Onderwijsraad: “Een diploma is waardevol, maar studentsucces bestaat uit meer dan cijferlijsten. Het is belangrijk dat studenten zich ontwikkelen, bijvoorbeeld door het vervullen van maatschappelijke taken”.

De politiek is aan zet om studenten ook ruimte te bieden voor deze persoonlijke ontwikkeling, zodat druk van de ketel gehaald wordt. Met de handhaving van een BSA en het leenstelsel wordt het tegenovergestelde bereikt.

Dat studenten eelt op hun ziel missen, is logisch. Ze zijn jong en moeten veelal nog veerkracht ontwikkelen. Steeds meer hogeronderwijsinstellingen zien het dan ook als hun taak om bij te dragen aan welzijn en succes van studenten. Wat ons betreft zou studentenwelzijn als een rode draad door het curriculum moeten lopen, waarin élke student gezien wordt door docenten en mentoren in kleinschalige werkvormen. Bied studenten tijdens hun eerste vakken bijvoorbeeld hulp aan bij het plannen en stimuleer het gesprek over studentenwelzijn. We roepen op om met ons naar structurele oplossingen te zoeken hiervoor. En daar hoort misschien ook wat eelt op de ziel bij.

Lees ook:

Burn-outklachten, prestatiedruk en soms zelfmoord: de psychische nood onder studenten is hoog

De grote druk op studenten leidt tot psychische problemen, blijkt uit een analyse van studentenorganisatie Iso. ‘Wacht niet, grijp nu in!’

Hoe overleef ik studiestress?

Hoe word je geen stress-student? Die vraag vliegt ongetwijfeld door de hoofden van de duizenden eerstejaars die net zijn begonnen met studeren. Een expert en twee ouderejaars geven tips.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden