null Beeld

ColumnEsther van Fenema

Het is geen toeval dat we worstelen met onze seksuele lustgevoelens

Esther van Fenema

‘Eva heeft zich laten verleiden om de appel te eten en heeft daardoor als eerste vrouw voor lust gekozen’, aldus lingerieontwerpster Marlies Dekkers. Toch is Luxuria, lust, volgens de katholieke kerk de hoofdzonde die voortkomt uit onbeteugelde voortplantingsdrift tussen man en vrouw. Volgens de Heilige Augustinus ‘de modderpoel van de vleselijke begeerte’.

Het bijbelse Hooglied bezingt lust tussen bruid en bruidegom poëtisch: ‘Uw haar is als een kudde geiten die neergolft van het gebergte van Gilead. Uw tanden zijn als een kudde pasgeschoren schapen die zijn opgekomen uit de wasplaats’.

Freud zag seksuele drift als een bijzondere vorm van Eros, liefde, met als doel behoud van de soort en zelfbehoud, in contrast met doodsdrift, gericht op destructie en ontbinding. Als deze drift te sterk botst met het geweten, beschermen afweermechanismen tegen te hoogoplopende psychische spanningen. Zo vertelde een pianiste zonder noemenswaardig seksleven me ooit dat ze klaarkwam op de Boléro van Ravel: haar manier om met verboden seksuele gevoelens om te gaan door ze te sublimeren in muziek.

Lust stond evolutionair gezien altijd in dienst van de voortplanting, maar lijkt zich nu tegen ons te keren. Het Planbureau voor de Leefomgeving noemt snelle bevolkingsgroei als een van de oorzaken van slechte CO2-prestaties. Anders gezegd, we zijn met te veel en willen vooral goedkoop consumeren. Dat veroorzaakt klimaatveranderingen die ons als soort bedreigen. Daarnaast is er sprake van een ‘spermacrisis’, waardoor mannen aantoonbaar minder vruchtbaar zijn geworden in de afgelopen decennia, mede door vervuiling van onze leefomgeving.

Of het nou de kip of het ei is, het is vast geen toeval dat we worstelen met onze seksuele lustgevoelens.

We laten de klassieke lustbeleving los

#Metoo confronteerde ons met slachtoffers van seksuele drift en heeft geleid tot begrenzing. Ook de groeiende seksuele diversiteitsgemeenschap laat zien dat we de klassieke lustbeleving tussen man en vrouw steeds meer loslaten.

Of de cuddle-cafés in Japan, waar lust wordt gefragmenteerd en allerlei lustelementen op de menukaart staan. Zo kan je ervoor kiezen om met je hoofd in iemands schoot te liggen, elkaar diep in de ogen te kijken, of betaal je een paar tientjes om door je haar te laten strijken.

Porno is tegenwoordig overal en isoleert lust van intimiteit en voortplanting. Termen als gebruiken, sufneuken en volspuiten spatten van het scherm als je een willekeurige pornosite aanklikt.

Toevlucht in porno

Als psychiater zie ik regelmatig seksverslaafden in mijn spreekkamer. Meestal is er sprake van een intimiteitsprobleem doordat ze vroeger onveilig gehecht of getraumatiseerd zijn en hun toevlucht zochten in de grenzeloos toegankelijke wereld van de porno.

Lust brengt ons tegenwoordig in verwarring. We proberen haar uit alle macht te onderdrukken, omdat ze ons voortbestaan bedreigt. Dat had Eva in haar stoutste dromen niet kunnen vermoeden.

Psychiater en auteur Esther van Fenema valt deze zomer in als columnist.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden