Commentaar

Het is een goed teken dat dirigenten hun onfeilbaarheid verliezen

Beeld AP

En weg was Daniele Gatti, de chef-dirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest. Donderdag liet het Amsterdamse orkest in een ultrakort statement weten dat de Italiaanse maestro op staande voet was ontslagen: berichten in The Washington Post over ongepast gedrag van Gatti in 1996 en 2000 en zijn reacties daarop hadden voor commotie gezorgd bij het orkest. 

Vervolgens meldden enkele vrouwelijke orkestleden dat zij ook dergelijke ervaringen met de dirigent hadden gehad. Dat leidde tot een ‘onherstelbare beschadiging’ van het vertrouwen tussen orkest en chef. Einde bericht.

De razendsnelle afhandeling van deze kwestie laat zien dat er iets kantelt in de klassieke muziek. Sinds de #MeToo-beweging op gang kwam, werden al twee sterdirigenten, James Levine en Charles Dutoit, ontslagen. Dat gebeurde pas na aanhoudende berichten en op het moment dat hun situatie onhoudbaar werd. Het Concertgebouworkest heeft snel gehandeld.

Het is een goed teken dat dirigenten hun onfeilbaarheid verliezen. Heel lang was de orkestwereld een mannenwereld. Hoewel er meer vrouwelijke orkestleden komen, zijn de beste posities, met name die van dirigent, nog altijd voor 99 procent in handen van mannen.

De grote orkesten in de wereld, waartoe ook het Concertgebouworkest behoort, strijden om de beste dirigenten. De maestro’s zijn niet alleen de artistieke leiders, maar ook de boegbeelden, die op de reclamefoto’s staan. Het gevolg is dat de salarissen exorbitant hoog zijn, ze kunnen gemakkelijk in de miljoenen lopen.

Het is niet geheel onbegrijpelijk dat sommige maestro’s niet om kunnen gaan met deze verering en zichzelf bijzondere rechten tegenover vrouwen en soms mannen menen te kunnen toestaan. Zeker omdat vrouwen zolang een ondergeschikte positie hadden.

Het is dan ook best mogelijk dat Gatti zwaar over de schreef is gegaan met seksueel wangedrag. Als dat het geval is, heeft het Concertgebouworkest terecht snel gehandeld. Maar er blijven ook ernstige twijfels over, zeker nu Gatti via zijn advocaat heeft laten weten ‘zeer verbaasd‘ te zijn en juridische stappen te overwegen.

De verklaring is zo summier, dat de vraag rijst of het besluit tot de breuk zorgvuldig genoeg was. Nauwelijks een week na de beschuldigingen in de VS vloog Gatti de laan uit. Is dat geen overhaaste beslissing geweest? Is er wel een onafhankelijk onderzoek geweest? Is er met Gatti gesproken? Heeft het orkest niet te veel alleen aan zijn eigen imago gedacht en dat van Gatti geofferd?

Het orkest weigert een toelichting te geven. Daar kan een reden voor zijn , maar nu blijft er wantrouwen hangen. De #MeToo-affaire heeft immers ook al slachtoffers van valse beschuldigingen opgeleverd. 

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Lees hier meer commentaren

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden