null Beeld

ColumnStevo Akkerman

Het is een gewoonte geworden, dit handjeklap met mensen in nood

De vier coalitiepartijen overlegden met elkaar, ik drentelde wat tussen woon- en werkkamer, in afwachting van de uitkomst. De situatie was nijpend, niet gewoon nijpend zoals meestal, maar echt vreselijk nijpend. De VVD wilde niets, het CDA liever ook niet, en CU en D66 legden te weinig gewicht in de schaal om iets door te kunnen drukken. Maar misschien kon er toch een compromis gevonden worden. Het ging tenslotte om het landsbelang. En om de vluchtelingen natuurlijk, na de brand in kamp Moria.

Om de tijd te doden trok ik een boek uit de kast; er was me iets te binnengeschoten dat te maken had met de achtergrond van dit alles. En inderdaad, in ‘Kop op, Europa’ beschreef Christoph Schmidt, onze correspondent te Brussel, hoe Europa in 2015 bijna te pletter liep op de vluchtelingenkwestie. Het gebeurde in de nacht van 25 op 26 juni, toen de EU-regeringsleiders vergaderden over een verdeling van vluchtelingen over de lidstaten. Het ging om 40.000 zielen, een bescheiden begin om Griekenland en Italië te ontlasten. Maar men werd het niet eens, en ook daarna is het nooit wat geworden met die verdeling, dat verklaart mede de huidige ellende.

Maar waar ik naar zocht, was een citaat van de toenmalige Italiaanse premier Matteo Renzi. Hij moet die beruchte nacht het volgende hebben geroepen: “Als dit jullie Europa is, mogen jullie het houden. Als er geen solidariteit is, verspil onze tijd dan niet.” Of het historisch klopt, weet ik niet, maar ik wil graag geloven dat Renzi niet alleen doelde op onderlinge Europese solidariteit, maar ook op solidariteit met de vluchtelingen.

Dat laatste wordt tegenwoordig vaak gezien als een toegift, een gebaar, voortkomend uit liefdadigheid dan wel naïviteit. Maar in werkelijkheid gaat om een juridische verplichting, voortvloeiend uit internationale verdragen. De EU schendt die door het aanvragen van asiel onmogelijk te maken en door vluchtelingen over te dragen aan Libië, wat zoiets is als het terugsturen van mensen naar de hel.

Afdingen in plaats van medemenselijkheid

Je zou willen dat Nederland deze verdragsschending hoog opnam, maar terwijl onze premier wel de aantasting van de rechtstaat in Hongarije en Polen aan de kaak stelt (ook hier worden verdragen geschonden), hoor je hem niet over de onwettige behandeling van vluchtelingen. Dat komt vast omdat hij van de VVD is, die partij krijgt altijd vreselijke buikpijn bij dit dossier: straks komt het nog tot opvang in onze eigen regio. Worden de liberalen door coalitiegenoten geprest tot enige medemenselijkheid (reken hier overigens niet te veel op het CDA), dan gaan ze direct afdingen. Bij de eerste versie van het kinderpardon, in 2013, vroegen ze om de strafbaarheid van illegaliteit, bij de tweede versie, in 2019, dwongen ze een reductie af van het aantal vluchtelingen dat zich via de VN in Nederland mag vestigen.

Het is een gewoonte geworden, dit handjeklap met mensen in nood. Het nieuws na verhitte onderhandelingen: wij nemen niet meer dan honderd mensen op uit Lesbos. En ter compensatie weer honderd minder via de VN. Dus netto nul.

Als dit uw genade is, kabinet Rutte, mag u haar houden. Geef dan liever recht.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden