Opinie

Het is cruciaal om landen als Albanië zicht te bieden op Europa

Commissievoorzitter Juncker kust premier Rama van Albanië. Beeld EPA

Macedonië en Albanië uitzicht bieden op toetreding tot de EU is ook in ons eigen belang, zegt Willem van Nieuwkerk, directeur van het Centre for International Legal Cooperation.

In een periode dat de Europese Unie onder druk staat, hebben de landen op het Europese continent elkaar meer nodig dan ooit. Desondanks heeft de Nederlandse regering met succes opening van de onderhandelingen met Macedonië en Albanië over toetreding tot de EU voorlopig tegengehouden.

Zij vindt dat deze landen eerst moeten bewijzen dat zij met de huidige hervormingen blijvend op de goede weg zijn. In juni 2019 wordt dan bekeken of er voldoende vooruitgang is om alsnog de onderhandelingen te openen. Dat lijkt al snel, maar zonder risico is dit standpunt niet; bij gebrek aan een hard perspectief kunnen tegenstanders van hervormingen weer oprukken. Met alle negatieve gevolgen.

Waarom is het cruciaal om landen als Albanië zicht te bieden op Europa? Investeren in goede banden met die regio is hét recept om de toenemende destabiliserende invloed van Rusland en Turkije tegen te gaan. Deze investering betaalt zich terug in stabiliteit in de Westelijke Balkan. Samen kunnen we beter de strijd tegen grensoverschrijdende misdaad aangaan of een nieuwe vluchtelingencrisis beheersen.

Zorgen over mensenhandel, illegale migratie en smokkel waren onderliggende redenen voor de motie van de Tweede Kamer, die minister Stef Blok dwong zich uit te spreken tegen het beginnen van onderhandelingen met Albanië. Maar om juist die redenen moet Nederland ervoor zorgen dat dit land het uitzicht op lidmaatschap behoudt. Albanië heeft in relatief korte tijd enorme vooruitgang geboekt met juridische hervormingen en met het zuiveren van rechtspraak en politie. Tijdens haar bezoek aan Nederland eind mei bleek justitieminister Gjonaj zich heel bewust waar haar land staat: "We zijn klaar voor onderhandelingen, maar niet voor het lidmaatschap." Een terecht punt.

Toonbeeld

Nederland ziet zichzelf graag als toonbeeld van een democratische rechtsstaat. Landen kijken ook naar 'ons' als bron van inspiratie om hun rechtssysteem te moderniseren. Echter, we moeten ervoor waken niet een aanmatigende positie in te nemen tegenover landen waar politieke leiders onder moeilijke omstandigheden ingrijpende hervormingen doorvoeren of maatschappelijk gevoelige beslissingen nemen.

De regering van Macedonië toonde onlangs politieke moed door, na bijna dertig jaar, met Griekenland overeenstemming te bereiken over naamsverandering van het land. Soortgelijke moed wordt getoond in Albanië.

Het te lang uitstellen van de toetredingsonderhandelingen kan in deze landen juist corrupte politici en de georganiseerde misdaad in de kaart spelen. Samenleving en rechtsstaat zijn kwetsbaar. In Nederland vergeten we gemakkelijk de betekenis van het EU-lidmaatschap en wat een drijvende kracht de EU is voor maatschappelijke vernieuwingen. Als Albanië, Macedonië en andere landen in de Westelijke Balkan hervormingen doorvoeren en investeren in de opbouw van moderne structuren, doen ze dat bovenal om er zelf beter van te worden. Het is de basis voor een betere toekomst voor hún burgers, maar uiteindelijk hebben wij er ook voordeel van. Het begeleiden van een land als Albanië op weg naar EU-lidmaatschap is essentieel. Nederland zegt een streng maar rechtvaardig beleid te voeren, wat betekent dat we kritisch zijn, maar ook een helpende hand uitsteken.

Nederlandse rechters en aanklagers zijn nu al onder Europese vlag volop betrokken bij de hervormingen en het doorlichten van de rechterlijke macht in Albanië. Dat zouden we moeten uitbreiden, want alleen met een goed functionerend justitieel apparaat kunnen misdaad en corruptie worden bestreden. De ruim drie miljoen Albanezen verdienen dat, maar het is ook eigenbelang. De Nederlandse rechtsstaat begint namelijk in het buitenland.

Lees ook:

De EU wil Balkanlanden best steunen, maar van toetreding rept ze niet

Tijdens een bijeenkomst van de EU-lidstaten in mei sprak premier Rutte zijn bedenkingen uit over de toetreding van de balkanlanden tot de EU. “De afstand van deze zes landen tot de EU is zo groot, daar moeten we nu niet aan beginnen."

Unicum op de Balkan: Kosovo en Servië praten over uitruil gebied

Een deel van Kosovo bij Servië voegen om 20 jaar na de oorlog de vrede te tekenen en samen de EU in te gaan? De leiders van Kosovo en Servië filosoferen openlijk over dit idee. Tot ongenoegen van het Westen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden