null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Het is CDA is een lek schip dat altijd het midden zoekt, zonder te weten waar het zelf heen wil

Zonder een gezonde dosis hypocrisie is er geen menselijk bestaan op aarde mogelijk. We moeten nu eenmaal van alles samen doen, en dan kan het zeggen van de waarheid de grootste ondeugd zijn, vooral als het in het openbaar gebeurt. Achter de verklaring dat wij ons zeer verheugen op de samenwerking met die-en-die kan heel goed de vurige hoop schuilgaan dat die-en-die binnen de kortste keren weer het veld ruimt. Maar zeg het niet hardop, anders kon jij wel eens degene zijn die voortijdig mag vertrekken.

Tegelijkertijd is de hypocrisie geen eenvoudige kunst. Er is een mooie uitspraak, toegeschreven aan verschillende grootheden, die dit uitstekend verwoordt: ‘Eerlijkheid is de sleutel. Zodra je dat kunt nadoen, ben je binnen.’ Soms wordt hetzelfde citaat losgelaten op het begrip ‘authenticiteit’, dat kan ook heel goed.

Het is wel cruciaal dat het nadoen niet als nadoen wordt herkend, anders wordt het overacting en gelooft niemand wat je zegt.

Waar gaat dit over? Over het CDA natuurlijk.

“Ik had dolgraag door willen gaan met Pieter Omtzigt”, zei Wopke Hoekstra zaterdag, sprekend over de man die hij eerder vergeefs probeerde te ‘sensibiliseren’. Dolgraag doorgaan? Dat was veel te enthousiast om geloofwaardig te zijn. En het paste precies in wat we al langer zagen: zowel de persoon van Omtzigt als zijn ideeën werden door Hoekstra en andere CDA-voorlieden de lucht in geprezen, maar intussen ging de koers een heel andere kant op, richting Rutte, richting VVD, richting de kabinetten die we achter de rug hebben, ver weg van wat riekt naar groen of links.

Het is niet alleen Hoekstra, het is een tweeslachtigheid – om een mildere term te hanteren dan hypocrisie – die het CDA eigen is geworden. In notities, rapporten en interviews wordt gretig teruggegrepen op de unieke identiteit die de partij zou hebben, zo heel anders dan VVD en D66. “Die gaan uit van het individu”, zei interim-partijvoorzitter Marnix van Rij in deze krant, “terwijl er juist behoefte is aan saamhorigheid”. Ik zeg niet dat dat laatste onwaar is, al smaakt het een beetje naar valse romantiek. Maar ik zou niet weten hoe het CDA zich in de concrete politiek onderscheidt van de vermaledijde liberalen. En wee degene die daar iets van zegt. “Er is veel moed voor nodig om openlijk tegen de partijlijn in te gaan,” zei de voormalige partijprominent Henk Woldring tien jaar geleden al in De Groene Amsterdammer, nadat hij zijn lidmaatschap had opgezegd. “De partij is geestelijk failliet. In elk geval als christendemocratische partij is zij opgehouden te bestaan.”

In zijn uitgelekte memo zegt Omtzigt in feite hetzelfde, zij het nog als waarschuwing: “De partij loopt het risico haar bestaansrecht te verliezen.” Fijn om sociaal-christelijke beginselen te hebben, maar ‘gebrek aan inhoudelijk debat en aan concretisering is een grote zwakte die al langer doorwoekert’.

Omtzigt heeft inmiddels zijn functie elders, al moet nog blijken hoe die uitpakt. En wat blijft er over van het CDA? Het is een lek schip dat altijd het midden zoekt, zonder te weten waar het zelf heen wil.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden