Beeld Wim Boevin000

Klein verslag

Het hek waar verzetsstrijder Sophie Scholl nog lachte

De gelijktijdigheid van de dingen. Op de 18de februari 1943, de dag waarop het allereerste pamflet onder de naam Trouw werd verspreid, wierp een jonge studente in München vanaf de balustrade van de hal van haar universiteit een handvol pamfletten naar beneden.

Was die 18de februari voor Trouw de geboortedatum van de krant, voor de studente was die dag de laatste waarop ze haar pamfletten verspreidde; Sophie Scholl werd bij haar actie gezien door een conciërge die lid was van de SA. Nog diezelfde dag werden zij en haar broer Hans en alsmede een derde lid van hun kleine verzetsgroep - Christoph Probst - opgepakt en gevangengezet.

Amper vier dagen later, op de 22ste februari, werden ze na een kort proces waarin ze de scheldkanonnades van nazi-rechter Roland Freisler moesten verduren, per guillotine onthoofd.

Bij Trouw is het 75-jarig bestaan aanvankelijk ingehouden, stemmig maar ook uitbundig gevierd. In Duitsland is deze week in veel media stilgestaan bij de dood 75 jaar geleden van de leden van de Weiße Rose - zo heette de verzetsgroep van Hans en Sophie Scholl.

Uit die media pikte ik de Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) op, die op de voorpagina een vrolijk tafereel toonde. De datum is 22 juli 1942. Bij een hek aan het Ostbahnhof van München, aan de Orleansstraße, spreidt een lachende Sophie Scholl haar armen.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Beeld Wim Boevin000

Ze neemt afscheid van een groep geüniformeerde jonge Duitse soldaten, onder wie haar broer Hans, en hun vrienden Alexander Schmorell en Willi Graf - studenten medicijnen die zijn opgeroepen om drie maanden als hospik dienst te doen aan het oostfront. Allen zijn dan al verenigd in de Weiße Rose, ze hebben kort ervoor vier pamfletten verspreid via de post en via rondbrenging - oproepen aan de vrijheid van de Duitsers. Niet dat de jonge studenten altijd tegen Hitler en zijn NSDAP ageerden, Hans was in zijn jeugd lid van de Hitlerjugend geweest en Sophie van de Bund Deutscher Mädel, maar al voor het uitbreken van de oorlog kozen ze, geïnspireerd door hun christelijke, lutherse opvoeding, voor een andere positie. In oktober 1942 keren de jongens terug van het oostfront en pakken hun verzetsactiviteit weer op. In totaal zes keer hebben ze hun pamfletten verspreid, die zesde keer dus op die 18de februari.

Het verzet in Duitsland was in de oorlog nooit groot, het gevaarlijkst werd ze onder militairen, maar dit minieme studentenprotest trof het regime op een zwak moment; in februari 1943 was de slag om Stalingrad verloren en keerden ook in Afrika de kansen. Het zesde pamflet sprak over de wijze waarop Hitler het Duitse volk bedroog en hoe 330.000 Duitse soldaten de dood in waren gejaagd.

Terug naar de foto, die afscheidsfoto aan dat hek. Het hek is er nog, daar langs de Orleansstraße. Er zijn echter plannen voor de aanleg van een nieuw ondergronds station voor de S-bahn, en mogelijk moet het hek daarvoor verdwijnen. Er zijn stemmen in München die pleiten voor behoud van het hek, als herdenkingsplaats. Die plaatsen zijn er voor de Weiße Rose ook elders in de stad, in de rechtbank en bij de universiteit, bij de woning van de Scholls en bij de executieplaats.

Maar zo teer en kostbaar is dit Duits verzet geweest dat men bij dit hek zou willen herdenken dat Sophie er lachte.

Lees ook: Het eerste dat het nieuwe stationsplein in Utrecht opleverde, is een frietje met

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden