Opinie Racisme

Het hedendaagse antiracisme speelt Wilders en Baudet alleen maar in de kaart

Zuiver de taal van termen als ‘blank’ en ‘Gouden Eeuw’, schaf Zwarte Piet af, het zal de strijd tegen racisme niet helpen, stelt filosoof Pieter Boele van Hensbroek.

De actuele discussies over racisme gaan niet over woning- en arbeidsmarktdiscriminatie of hedendaagse slavernij, maar over culturele zaken: Zwarte Piet, standbeelden, ‘Gouden Eeuw’, slavernijverleden. Waarom deze prioriteit? Zijn Nederlanders met buitenlandse wortels hiermee geholpen? Nee, de gekozen actiepunten produceren juist méér aanhang voor PVV en Pegida, normaliseren het denken in ‘rassen’, devalueren de beschuldiging van racisme en verbeelden immigranten als zielige types, slechts belast door verleden en huidskleur.

‘Immigratie bedreigt de Nederlandse cultuur’, roepen Wilders en Baudet steeds. Wat een strategische blunder om dan precies een zeer geliefd stukje volkscultuur als het sinterklaasfeest tot actiespeerpunt te maken. In kiezerspolls stijgt de PVV elk jaar sterk rond sinterklaastijd. Ook al stijgt de aanhang van anti-Zwarte Piet, een sterkere PVV is een hoge prijs voor migrantengemeenschappen.

Een mooi schuldgevoel

Ook spreken over ‘witten’ en ‘zwarten’ werkt averechts. Met zulk negentiende-eeuws en Amerikaans rassendenken kun je ‘witten’ mooi een schuldgevoel bezorgen over ‘hun’ slavernijverleden, maar helaas reduceer je ook ‘zwarten’ tot het eeuwige slachtoffer. Je bent gevangen in een koloniale racistische logica. Hoe anders is de strategie van het Prins Claus Fonds voor Cultuur en Ontwikkeling (PCF): niks ex-gekoloniseerden die medeleven behoeven. Het PCF toont juist vernieuwende, diepzinnige creatievelingen wereldwijd. Onze literatuur, muziek, dans, mode en sport zouden ondenkbaar zijn zonder hen. Als het gaat om bestrijding van negatieve beeldvorming van minderheden: dáár heb je wat aan.

Ook de woordenstrijd tegen ‘blank’ of ‘Gouden Eeuw’ werkt contraproductief. Mensen met een migratieachtergrond zijn dan steeds de gekwetsten die medelijden en een safe environment behoeven. Woordenstrijd helpt niet: de VS kozen een racistische president na decennia van politieke correctheid. Groepen emanciperen niet door zichzelf als slachtoffer te definiëren. Waar is de spirit van ‘Black is Beautiful’, van Négritude, van Black Power, van ‘Ethiopia Unbound’, van ‘I Have A Dream’?

Slavernij belangrijke inkomstenbron

Zelfs de focus op het slavernijverleden is ongelukkig. De trans-Atlantische slavenhandel is een wereldhistorische misdaad van ongekende omvang. De schuldigen langs raciale lijnen vaststellen kan echter niet. Vrijwel al die slaven werden door mede-Afrikanen gekidnapt, liepen onder erbarmelijke omstandigheden naar de kust en werden daar duur verkocht. Het was een belangrijke inkomstenbron voor toen nog niet gekoloniseerde Afrikaanse staten, die dan ook fel protesteerden toen de Engelsen de slavernij verboden. Er is dus een zeer grote, maar gedeelde schuld en zelfs een hedendaagse schuld: de VN schatten dat nu veertig miljoen mensen in slavernij leven, vooral in Afrika. De schande van slavernij bestrijden kan hier en nu.

Het huidige Nederlandse antiracisme is het meest armzalig in haar iconoclasme, het neerhalen van symbolen: het woord ‘blank’ is te mooi, evenals ‘Gouden Eeuw’ en ‘VOC-mentaliteit’. Ik bestudeer beroepsmatig scherpzinnige en visierijke historische Afrikaanse intellectuelen zoals Blyden, Hampaté Ba, Cabral. Zij zouden zich schamen voor iconoclasme en tonen juist trots hoe hun culturen minstens even energiek, diepzinnig en humaan zijn als de Europese.

Als de taal is gezuiverd, de iconen gevallen en de Pieten zijn afgeschaft, dan is er nog minstens even veel racisme, slavernij, uitbuiting en – het echte probleem in Nederland – alledaagse discriminatie zoals op arbeids- en woningmarkt. Tijd voor een beter doordachte antiracismestrategie.

Lees ook:

Werkgevers discrimineren nog altijd, zij het ietsje minder

Bij een sollicitatie maken mensen met een migratieachtergrond nog altijd minder kans op een reactie dan mensen zonder die achtergrond. Deze discriminatie neemt af, maar nog onvoldoende, vindt het ministerie: voortaan kunnen discriminerende werkgevers en uitzendbureaus rekenen op boetes.

Een foto of mooie cijfers op je cv doen er niet toe als je Ahmed heet

Invechten in de arbeidsmarkt lijkt kansloos voor iemand met een migratieachtergrond. Werkgevers zullen aan de slag moeten om hen op een sollicitatiegesprek evenveel kans te geven te geven als autochtone landgenoten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden