Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het grote publiek blieft het niet, toch kunnen we niet zonder levensbeschouwing

Opinie

Stevo Akkerman

Stevo Akkerman. © Trouw
Column

Nederland is een vlak land, daar kan het niets aan doen, maar het moet oppassen niet ook nog plat te worden.

Zo sterk zijn we gericht op alles wat we kunnen vangen in het tastbare, dat we de samenleving gaan zien als een grote machine. Aan de ene kant gooien we daar van alles in – onze talenten, onze ziel en zaligheid – en aan de andere kant komt er van alles uit: halfvolle yoghurt, wetenschappelijk onderzoek, loodvrije benzine, inburgeringsexamens, sneakersokken, tv-programma’s, rookworsten, schriftelijke Kamervragen, achtbaanswegen, aanvullende ziektekostenverzekeringen.

Lees verder na de advertentie

Maar de vraag waarom we dat allemaal doen, wat de zin en betekenis is van dat alles, krijgt beduidend minder aandacht dan het doen zelf. Eerst moet ­geproduceerd worden, daarna zien we wel of we er een ‘beter leven’-etiket op kunnen plakken. Die trend, die al heel lang gaande is, zet dezer dagen zijn opmars voort in de wetenschap en bij de publieke omroep: alles wat raakt aan het hogere of diepere wordt weggesneden. Het is niet rendabel, het grote publiek blieft het niet, je kunt er niets mee, het is elitair.

Wie eenmaal als 'elitair' is ge­di­a­gnos­ti­ceerd kan het verder wel vergeten

Volksvijandiger dan ‘elitair’ kun je het niet krijgen; wie eenmaal als zodanig is gediagnosticeerd kan het verder wel vergeten. Vandaar dat NPO-directeur Frans Klein ermee komt als hem wordt gevraagd of hij niet beter kan bezuinigen op amusement dan op journalistiek: “Een heel elitaire opvatting.” Hij noemt ‘Jinek’ en het WK voetbal als geslaagde voorbeelden van ‘verbinding’ en verdedigt het snijden in programma’s voor ‘deelpublieken’, waaronder, let op, levensbeschouwing. 

Tegengif

In al het terechte rumoer over ‘Tegenlicht’, ‘Andere Tijden’ en ‘Brandpunt’ is het wat weggedrukt, maar de hakbijl dreigt ook voor programma’s als ‘Adieu God’, ‘De kist’ en ‘Kijken in de ziel’. Met een beroep op het almaar dalende kerkbezoek (statistiek, meetbaar, houvast!) meent de NPO dat de belangstelling voor levensbeschouwing laag genoeg is geworden om er zo goed als niets meer aan te doen. “De hartgrondige vloek die ik in me op voel komen bij deze boodschap, slik ik weg”, schreef Marieke Gouka zaterdag in NRC. Zij liep als ongelovige stage bij de EO, en hoopt dat de NPO tot inkeer komt. “Programma’s die ons menszijn bevragen zijn het tegengif in de moderne samenleving.”

In dezelfde krant stond een stuk van acht universiteitsdecanen, die de geesteswetenschappen in de verdrukking zien raken. De regering buigt zich over een nieuw financieringssysteem en daarbij lijken de bèta- en technische opleidingen aan het langste eind te gaan trekken, ten koste van de humaniora. 

Wel de biologie, zodat we weten hoe de mens in elkaar steekt, niet de filosofie, want wat de mens is en wat hem drijft, is al bijna... hoe zeg je dat? Inderdaad, levensbeschouwing. Maar kunnen we zonder? Nadat Joris Luyendijk een jaar lang had rondgedoold in the city, het financiële hart van Londen, bleef hij achter met deze vraag: ‘Vormen wij een gemeenschap waarin we ook kunnen spreken over kwaliteit, schoonheid en rechtvaardigheid, of zijn wij puur een arena van productie en consumptie?’

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de 'keiharde nuance' en het 'onverbiddelijke enerzijds-anderzijds' preekt. Lees al zijn columns terug via Trouw.nl/StevoAkkerman.

Lees ook: 

Levensbeschouwing zit bij de NPO in het verdomhoekje

Brandpunt weg, Andere tijden gehalveerd, het mes in Tegenlicht, levensbeschouwing in het verdomhoekje – de NPO doet er alles aan om zijn publieke taak te verzaken, schrijft columnist Stevo Akkerman.

Deel dit artikel

Wie eenmaal als 'elitair' is ge­di­a­gnos­ti­ceerd kan het verder wel vergeten