Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het gezagsverlagende effect van digitalisering wordt vaker onderschat

Opinie

Leonie Breebaart

Leonie Breebaart. © Maartje Geels
Column

Een ondernemer uit mijn buurt had haar abonnement op het Financieel Dagblad omgezet naar de digitale variant. “Maar weet je wat het rare is”, vertrouwde ze me toe, “sinds ik de krant niet meer echt in de bus krijg, maar alleen in de digitale brievenbus, heb ik niet meer het gevoel dat ik hem moet lezen.” 

Dat verbaasde me niet. Het gezagsverlagende effect van digitalisering wordt wel vaker onderschat. Drie jaar geleden bijvoorbeeld, weet u nog, door de Belastingdienst.

Lees verder na de advertentie

Met de zorgeloze voortvarendheid die de Nederlandse overheid kenmerkt, werd in 2015 besloten om de herkenbare blauwe belastingenveloppe te vervangen door een mailtje. Zelden werd de nationale ombudsman zo bedólven onder de klachten van verontruste burgers - in november en december 2015 alleen al 3500. Lang niet iedereen bleek zo handig met de e-mail; het plan werd uitgesteld, digibeten hielden het recht op een papieren brief.

Maar de rest zal uiteindelijk mee moeten, en hoewel dat kosten bespaart, lijkt het me toch geen goed idee. De fysieke aanwezigheid van een herkenbaar object op de mat werkt dwingender dan een mailtje, dat je zelf maar weer tussen de spam uit moet zien te vissen. En dat trouwens ook best van een nep-account kan komen, want je kunt tegenwoordig niet voorzichtig genoeg zijn en zo’n overheidslogootje is zó gekopieerd.

Geld en moeite

Natuurlijk kan die enveloppe ook onder de Hema- en de Lidlfolders verstopt liggen, maar eenmaal gedetecteerd en op de schoorsteenmantel gezet, word je er tenminste aan herinnerd.

Dat ligt bij de krant allemaal ietsje anders - een eigen appje op je tablet raakt niet zoek. Bovendien kost zo’n papieren krant wel heel veel papier, drukinkt, dure persen en niet te vergeten drukkers, vrachtwagenchauffeurs en bezorgers, die toch ook netjes betaald moeten worden. Al dat geld en al die moeite, dat lijkt écht niet meer van deze tijd, net zomin als de blauwe enveloppe. Bovendien blijkt een deel van de lezers ook al om.

Krijgt informatie niet meer gezag als ze op papier verschijnt?

Dat een krant als het Financieel Dagblad tegen de verwachting in groeit, zoals vorige week bleek, is vooral te danken aan het enthousiasme voor digitale abonnementen.

Fysieke onomstotelijkheid

Maar nu het gekke: zelfs bij de lezers van het FD, die me snugger en modern lijken, bleef de groep abonnees die hecht aan de bleekroze, papieren krant nagenoeg gelijk. Misschien voelen die lezers nu al aan dat een object waarin inderdaad extra geld en moeite is gestoken, alleen daarom al meer aandacht afdwingt - wat me in tijden van afnemend concentratieverlies van groot belang lijkt. Misschien begrijpen ze dat de krant op de mat zich alleen al door zijn fysieke onomstotelijkheid onderscheidt van de hausse aan (nep)informatie, scheldpartijen en vriendschapsverzoeken, nieuwsalerts, Facebook-meldingen en whats-appjes, die zich in onze telefoons en tablets heeft verzameld en die om aandacht vraagt als een groep peuters in een crèche waar het personeel de benen heeft genomen.

Misschien moeten we vaker vragen hoe het gezag van informatie samenhangt met de vorm waarin die informatie ons bereikt.

Wat is daar nou erg aan? Leonie Breebaart onderzoekt in haar column de actualiteit op filosofische wijze. Lees meer columns in ons dossier. 

Deel dit artikel

Krijgt informatie niet meer gezag als ze op papier verschijnt?