Beeld Trouw

ColumnSylvain Ephimenco

Het geschenk van Prometheus is toe aan een grondige herziening

Omdat ik soms als gebiologeerd uren naar de dansende vlammen in een open haard kon turen, begon ik me als adolescent vragen over mijn verborgen innerlijk te stellen. Was het wel zo gezond, die fascinatie? En schuilde in mij niet de kiem van een pyromaan in wording? Die fascinatie was mijn moeder ook opgevallen en had haar tot een even gewaagde als meedogenloze voorspelling verleid: “Door het vuur zul je ten onder gaan”. Dit was, leerde ik later, een vergezochte variatie van haar op de bijbelse wijsheid ‘wie met het zwaard omgaat, zal door het zwaard vergaan’(Mattheüs 26:52)

Op een ochtend greep ik mijn filosofieleraar bij de arm en legde hem mijn existentiële twijfel voor. Hij lachte en begon over Prometheus die in de Griekse mythologie uit liefde voor de mens het vuur bij de goden stal en aan ons schonk. Het vuur was dus een geschenk, een bron van positivisme. Mijn fascinatie was door mijn genen bepaald en ging terug naar de oertijd, zei hij. In die tijd beschermde het vuur de mens tegen wilde dieren, maar bracht ook licht en warmte. Het vuur was dus een bron van welzijn en een instrument van zuivering. Opgelucht deed ik net alsof ik niet wist dat ook in de hel hete vlammen de eeuwige grijns van Lucifer verlichten.

Aan die leraar dacht ik weer toen Australië door bosbranden werd geteisterd: wat was nog positief aan deze vuurzee die miljoenen dieren en bomen in de as legde? Net als de rest van mensheid waarschijnlijk, vond ik dat het geschenk van Prometheus aan een grondige herziening toe was. Het vuur dat vernietigt en verschroeit maar niet in staat is het menselijke geweten te zuiveren. Want was het niet juist de extreme droogte van de klimaatverandering die de bosbranden voedde? En kijk hoe de Australische premier Morrison zelf in de vuurkring van de publieke opinie terechtkwam. De man die zich sterk had gemaakt voor fossiele energie, de klimaatverandering ontkende en ooit met een brok steenkool in het parlement verscheen: “Dit is steenkool, niet bang zijn, het doet je niks. Het brengt ons banen”.

Nu wordt kool door hout vervangen in biomassacentrales. Terug naar de oerzonde.

Verwerpelijk nietwaar? Maar weten we ook dat tijdens de industriële revolutie steenkool ons juist voor een biologische kaalslag heeft behoed? In de eerste fase van die revolutie was Europa bezig zijn groene kapitaal te vernietigen. Overal op het continent dreigde toen een magistrale ontbossing te ontstaan om de stoommachines aan de gang te krijgen. Het winnen van steenkool was de redding.

Nu wordt kool door hout vervangen in biomassacentrales. Terug naar de oerzonde. Volgens Milieudefensie, dat deze week een grondige studie aan dit nieuwe probleem wijdt, ‘zijn bomen te waardevol om zomaar op te stoken. Houtmisbruik ligt op de loer als we de wildgroei aan biomassacentrales niet stoppen’.

Om te mediteren. Net als het martelaarschap van Prometheus, die omwille van zijn geschenk aan de mens door Zeus gruwelijk werd gestraft: elke dag kwam de adelaar Ethon zijn lever opeten en elke nacht groeide zijn lever weer aan.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden