null Beeld
Beeld

CommentaarKunstschatten

Het gaat de goede kant op met de bescherming van het Nederlands erfgoed

Het is crisis, dus waarom verkopen we niet dat ‘lelijke en oninteressante’ schilderij van Roy Lichtenstein, dat in het Stedelijk Museum hangt? Twee maanden geleden opperde het CDA-raadslid Diederik Boomsma dit idee om de Amsterdamse kunstsector uit de financiële problemen te halen. De collectie van het Stedelijk is immers van de gemeente Amsterdam.

Zo gemakkelijk gaat dat niet. Voor musea gelden strenge regels voor de verkoop van een kunstwerk. Een particulier kan wél gewoon zijn of haar kunstbezit verkopen.

In 2019 reageerde de kunstwereld verschrikt toen prinses Christina een geliefde tekening van Peter Paul Rubens, die regelmatig in tentoonstellingen werd opgenomen, verkocht aan een buitenlandse koper. Dat ging zo snel dat musea geen tijd hadden om geld in te zamelen om het werk zelf aan te kopen.

Toen pas bleek hoe weinig oog Nederland heeft voor het cultureel erfgoed in het land. Natuurlijk, De Nachtwacht en het Meisje met de parel zijn onverkoopbaar, maar particuliere kunstbezitters zijn vrij om hun schilderijen, tekeningen of antieke meubels te verhandelen. Slechts 161 werken van particulieren staan op een lijst met beschermd cultureel erfgoed, voornamelijk oude, religieuze kunst. Die werken mogen niet worden geëxporteerd naar het buitenland.

De Commissie Collectie Nederland, met als voorzitter Sybrand van Haersma Buma, heeft nu een eerste advies gegeven over hoe Nederland om moet gaan met belangrijke kunstwerken in particulier bezit: wees beter op de hoogte van de kunstwerken in particulier bezit, kom in contact met de eigenaren, bescherm meer kunstwerken dan die 161 – ook moderne en hedendaagse kunst – en leg een budget opzij om eventueel zelf te kunnen kopen als export van iets waardevols dreigt.

Een stap in de goede richting

Het advies is een stap in de goede richting, om te beginnen vanwege de 35 miljoen euro die wordt gereserveerd voor aankopen om export te voorkomen. Maar vooral omdat niet aan die statische lijst met 161 werken wordt vastgehouden, maar steeds opnieuw moet worden bekeken of een werk onmisbaar is voor de Nederlandse samenleving.

Dat laatste blijft overigens een harde noot om te kraken, want hoe bepaal je dat? Daar is de commissie nog niet uit. Wel benoemt ze de mogelijkheid dat een hedendaags kunstwerk maatschappelijke betekenis kan hebben voor een bepaalde groepering in het land, bijvoorbeeld als symbool van politieke of religieuze strijd.

Deze actuele kijk op erfgoed is absoluut winst, maar zal de beslissing over wat er wel of niet voor Nederland behouden moet blijven niet gemakkelijker maken.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden