null Beeld

CommentaarKlimaatbeleid

Het energiehandvest is dood, leve de energietransitie

Redactie Trouw

Het draagvlak brokkelt af voor het Energiehandvest. Het ene na het andere Europese land trekt zijn handen ervanaf. En dat is prima: de tijden zijn veranderd, het handvest heeft zichzelf overleefd en Nederland heeft daar weinig meer te zoeken.

Het energiehandvest (officieel: Energy Charter Treaty) was ooit bedacht door wijlen premier Ruud Lubbers die daarmee de belangen van West en Oost wilde verenigen. Het IJzeren Gordijn was net gevallen, Oost-Europa moest zichzelf opnieuw uitvinden en had een enorme behoefte aan westerse knowhow en valuta, terwijl West-Europa een bijna onstilbare honger kende naar gas en olie. Daarvan was vooral in de voormalige Sovjet-Unie veel te vinden. Het verdrag bood energiebedrijven de zekerheid om te investeren, onder andere door ze een juridisch raamwerk te bieden met stevige afspraken over eventuele schadevergoedingen.

De tijden zijn veranderd. Het verdrag heeft prima gewerkt, maar is niet meer van deze tijd. Het dateert uit 1994, toen nog niemand van energietransitie had gehoord. Daarom is het logisch dat steeds meer landen hun handen van de overeenkomst aftrekken, als er geen goede update komt. De harde werkelijkheid is immers dat de wereld juist af moet van alle olie- gas en kolenwinning, omdat fossiele brandstoffen de bron zijn van het klimaatprobleem.

Het ene na het andere land haakt af

Het energiehandvest is niet ‘Parijs-proof’, de in 2015 in Parijs afgesproken doelstellingen om de uitstoot van broeikasgassen fors terug te brengen, merken critici terecht op, ook omdat het ene na het andere energiebedrijf met succes een beroep blijkt te doen op het handvest. Ze willen schadeloos gesteld worden voor klimaatbeleid dat hun businesscase en hun investeringen onderuithaalt. Daarbij eisen ze vaak het onderste uit de kan, wat een onthutsende kijk biedt op waar het deze bedrijven uiteindelijk allemaal om gaat.

Prima dus dat minister Jetten (klimaat) heeft aangekondigd dat Nederland uit het energiehandvest wil stappen nu heronderhandelingen met de 53 deelnemende landen zo weinig lijken op te leveren. Hij staat daar niet alleen in, Italië ging hem voor, Spanje en Polen. De Franse president Macron kondigde vrijdag nog aan dat zijn land het verdrag verlaat.

Zaak is wel dat op een zo gunstig mogelijke wijze te doen, om aan onredelijke claims te ontkomen – de fossiele bedrijven hebben in principe het recht om schadevergoeding te eisen voor misgelopen verdiensten over tientallen jaren. Hoe aan die claims is te ontkomen, moet Jetten dus goed onderzoeken, maar nu het ene na het andere Europese land afhaakt, nemen de kansen daarop toe. Uiteindelijk heeft Lubbers in zijn laatste levensjaren niet voor niets het thema duurzaamheid omarmd. Daar ligt immers de toekomst.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden