Beeld Werry Crone

OmbudsmanEdwin Kreulen

Het door lezers gehate leen-Engels is niet altijd te vermijden

Een ‘statement’ met de ‘focus’ op het ‘monitoren’ van de zaak? Lezers wijzen de redactie op onnodige en lelijke leenwoorden. Vaak zijn er goede alternatieven.

Een oproep aan lezers om behalve ‘impact’ hun meest gehate Engelse leenwoord te noemen, leverde veel reacties op. Een overzicht.

En de Award gaat naar..

Lezers houden niet van ‘Award’, een woord dat de eerste acht maanden van dit jaar 55 keer de krant haalde. Het gaat om een prijs. Maar wat moet je als zelfs Nederlandse organisaties spreken over ‘De Gouden Eeuw Award’? Bijna altijd gebruikt de redactie dit woord bij het noemen van de officiële prijs.

In diezelfde acht maanden werd in de krant al 78 keer een ‘statement’ gemaakt, ruim twee keer per week. Dit is de koploper onder de woorden die lezers verafschuwen. Er wordt vooral een statement gemaakt tegen racisme, of meer in het algemeen wordt gesteld dat ‘iemand een statement heeft willen maken’. Hier valt de vaagheid op: wat betekent dit eigenlijk? Verder wordt ‘statement’ veel gebruikt in citaten. Dat is enig excuus. Maar de turnsters die zich in een ‘statement’ niet herkennen in het beeld van mishandeling? Die deden gewoon een verklaring de deur uit. Ook de senior redacteuren van de commentaargroep kunnen dit woord gebruiken in plaats van over een ‘statement’ van de programmamakers van Ramadan Late Night te spreken.

Nog één: ‘focussen’ (in 8 maanden 58 keer), waarom niet ‘concentreren’? ‘Monitoren’ wordt gehekeld: tot september al 51 keer de krant en meestal ging het niet om controle via een beeldscherm. Genoeg alternatieven.

Ook not done

Denk ook aan uitdrukkingen, zeggen lezers. Er zijn alternatieven om iets als ‘not done’ te bestempelen zoals twee keer in dezelfde column gebeurde, ook al ging die over de Amerikaanse politiek. Vermijd ook ‘as we speak’, zegt een lezer, maar dat haalde dit jaar de krant nog niet.

Gelukkig spaarzaam

Meer door de lezers genoemde leenwoorden blijken de krant de laatste tijd niet te halen. Een ‘roadblock’ is een wegversperring en een ‘sniper’ een scherpschutter, klaagt een lezer, maar alleen dat eerste woord heeft (in de meervoudsvorm) dit jaar een keer de krant gehaald. Pas wel op met vaktaal in de krant, ook al gebeurt dit niet veel. In fotobijschriften wordt gesproken over een ‘still uit een film’ maar dat is een filmbeeld. Een ‘CEO’ is een bestuursvoorzitter.

Blijf framen

Voor sommige genoemde leenwoorden is het moeilijk een alternatief te vinden. Denk aan het woord ‘comeback’ van nu bijvoorbeeld het coronavirus. En is ‘framing’ hetzelfde als ‘beeldvorming’? Het geeft ook een motief aan van de ‘framer’. De zaterdagbijlage heeft er een wekelijkse rubriek over. Ook voor ‘bubbel’ is niet direct een kort alternatief beschikbaar, dit is niet alleen de ‘eigen kring’ maar ook juist het afgeslotene van die kring. En is een ‘startup’ helemaal hetzelfde als een ‘beginnend bedrijf’?

Geen alternatieven zijn er eveneens voor Trouws ‘pop-up-redactie’, vorige week in het verpleeghuis, over die term klagen lezers niet. Begrijpelijk. Waarom die redactie herhaaldelijk sprak over een ‘dagelijkse update’, is minder logisch. ‘Content’ moet alleen slaan op tevredenheid, zegt een lezer, maar de redactie spreekt van dit woord als het gaat om alles wat er op een site staat, dat is toch specifieker dan ‘inhoud’. Een lezer klaagt over ‘Event’, maar dat staat niet vaak in de krant en een redactie die een ‘Dance Event’ omdoopt tot ‘dansfestijn’ wordt door jongeren niet begrepen.

Last but not..

Een levende taal verandert nu eenmaal. Dat zei taalkundige Nicoline van der Sijs afgelopen maandag in de krant. Een waarschuwing voor taalpuristen. Maar toch, blijf oppassen voor gedachteloos overnemen van termen waarvoor een prima alternatief bestaat. Ook al staan ze in het woordenboek. Redacteuren kunnen in de leer bij de buitenlandredactie, die relatief weinig leen-Engels gebruikt.

Gelukkig is het vaak met een lampje zoeken naar vermijdbaar leen-Engels. Zoals afgelopen week. Toch: pilot (proef) en meetups (bijeenkomsten) zijn te vermijden, en is ‘big business’ op de voorpagina niet ‘gouden handel’?

Om te besluiten met een woord dat in acht maanden elf keer de krant haalde: alle lezers bedankt voor hun input.

Edwin Kreulen schrijft wekelijks een column als ombudsman van Trouw. Eerdere afleveringen vindt u hier. Wilt u hem een kwestie voorleggen? Mail dan naar ombudsman@trouw.nl.

Lees ook:

‘Impact’ rukt op in de krant. Is dat erg?

Alles heeft tegenwoordig ‘impact’ in Trouw. Een goed woord? Wat bedoelt de redactie daarmee eigenlijk?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden