Commentaar

Het debat over camera's en privacy zal blijven schuren

Het lijkt zo logisch. Als de camera’s er toch hangen en we hebben een serieus probleem met criminaliteit, kunnen we dan de beelden niet gebruiken om die criminaliteit te bestrijden? In Amsterdam werkte het zo met camera’s die langs de milieuzone kentekens registreren om eigenaren te kunnen beboeten die met oude, vervuilende auto’s de zone binnenrijden. De politie mocht met die gegevens ook controleren of er gestolen auto’s tussen zaten, of auto’s van gezochte misdadigers.

Inmiddels is duidelijk dat dit alternatieve gebruik van de milieucamera’s niet mag. Waarschuwingen daarover werden jarenlang genegeerd. Niet per se omdat gemeente en politie van dit land een politiestaat willen maken waar Big Brother voortdurend burgers in de gaten houdt en hun activiteiten registreert. Maar omdat de bezwaren niet goed onder ogen worden gezien.

Altijd de vraag wat er erg aan is

Uiteraard is Nederland, of Amsterdam specifiek, nog geen China. Daar is het monitoren van burgers op tal van plekken zo verfijnd dat er zelfs betrouwbaarheidsscores aan hun gedrag kunnen worden gekoppeld; scores die op termijn ook weer gevolgen kunnen hebben voor hun toegang tot werk of huisvesting. In heel China verschijnen zo camera’s die met gezichtsherkenning de gangen van individuen nagaan: als ze door rood lopen, krijgen ze strafpunten, als een crimineel met het openbaar vervoer reist, kan hij worden aangehouden.

Bij privacy-overtredingen in Nederland is vaak de vraag wat er nou erg aan is. Want wie wil de criminaliteit nu niet bestrijden? Maar dat begrijpelijke korte-termijnbelang van criminaliteitsbestrijding zullen we moeten blijven afwegen tegen de nadelen van uitholling van de rechtsstaat op langere termijn. Want wie stukje bij beetje de privacy van burgers uitholt, vergroot de greep van de overheid, en die is bepaald niet feilloos. Of die kan, in handen van de verkeerde leiders, op gruwelijke wijze tegen burgers worden ingezet.

De vrije samenleving

Het gaat best ver om de oneigenlijke inzet van milieucamera’s in dit perspectief te plaatsen. En voor de goede orde: het omgekeerde komt ook voor. Zo bleek vorige week dat zorginstanties minder vaak slachtoffers van mensenhandel aanmelden uit angst de privacy van vermoedelijke slachtoffers te schenden.

Maar de essentie is dat we bij criminaliteit de vraag scherp stellen: wat is precies het probleem en hoe ver willen we gaan om dat probleem te bestrijden? Daarvoor is een scherp en transparant debat nodig, dat soms de conclusie zal opleveren dat we niet alles opzij willen schuiven om criminaliteit te bestrijden. Het is geen makkelijk debat, het zal blijven schuren. Maar dat is beter dan dat we ons over enige tijd wanhopig afvragen op welk punt we de vrije samenleving zijn kwijtgeraakt.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden