ColumnJames Kennedy

Het coronavirus maakt van mij geen beter mens. Integendeel

Het coronavirus maakt van mij geen beter mens. Daar had ik stiekem wel op ­gehoopt: meer tijd om de diepte in te gaan, spiritueler te worden, het gewicht van het ­leven en van het sterven te voelen en er écht te zijn voor de ander. Maar in plaats daarvan ben ik vooral bezig om te kijken of we deze zomer nog ergens een leuke vakantie kunnen boeken. Het is de rusteloosheid die bij mij de bovenhand voert. Erger nog: ik bemerk een versmalling van mijn blik en bestaan.

Dit probleem doet zich breder voor, merk ik. Het lijkt alsof al het leed in de wereld is verdrongen door onze eigen lokale strijd tegen het virus. Het enige wat er nog toe doet, is de versoepeling van de maatregelen en de risico’s die daardoor ontstaan. Voor sommigen is dat een vraagstuk van economisch ­levensbelang. Voor anderen is het vooral een verlangen naar de terugkeer van het normale leven.

Wat er in de rest van de wereld ­gebeurt, staat verder van ons af. Onze zorg om andere landen richt zich vooral op de wijze waarop zij omgaan met het virus, want daarin schuilt een blijvend gevaar voor ons. Andere problemen staan nauwelijks op onze radar. Dat de hongersnood in Afrika zich dreigt te ontwikkelen tot de grootste humanitaire ramp sinds de Tweede Wereldoorlog krijgt nauwelijks aandacht. Ook de nood van vluchtelingen is niet minder groot geworden, maar dat kan ons nu weinig schelen.

Zelfs in de beste tijden zijn we vooral gericht op onszelf. Alleen als zeer schrijnende beelden onze huiskamers binnenkomen, richten we onze aandacht even op verre naasten in nood.

Ik denk dat onze omgang met het ­virus dit eerder versterkt heeft dan verzwakt. In de onzekerheid van ons bestaan heeft ons blikveld zich vernauwd. Ook ik ben vooral gericht op nieuws over coronamaatregelen en hun effecten en de vaccins en medicijnen die ontwikkeld worden.

Onvruchtbaar

Daarnaast is het ook moeilijk om verbondenheid te voelen met mensen met wie ik altijd nauw heb samengewerkt. Ik kan de emoties van mijn collega’s en mijn studenten minder goed oppikken via een beeldscherm, ik kan minder goed aanvoelen wat ze nodig hebben en krijg zelf minder energie uit deze contacten. De contacten voelen soms net zo onvruchtbaar als het meedogenloze droge weer, zonder de milde regen van echte gemeenschap.

Voor mijzelf zie ik geen andere vlucht uit deze dorre woestijn dan fysiek contact met echte mensen. In die zin heb ik wel het geluk om het huis niet alleen te delen met ons eigen gezin, maar ook met pleegkinderen. Soms betekent dat weliswaar meer contact dan ik zou willen, als een digitaal overleg met mijn crisisteam wordt verstoord door het vloeken en tieren van een pleegkind in de kamer ernaast, of wanneer een ander besluit om een waterpijp te roken in haar kamer. Meer contact kan ook leiden tot meer wrijving. Toch herinneren deze contacten mij eraan dat het leven niet draait om jezelf, maar om anderen verder te helpen.

We zijn de laatste week ook weer overgegaan tot het uitnodigen van mijn studenten in ons huis. In eerdere jaren waren die bezoeken uitbundige diners met veel mensen aan tafel. Nu komen studenten in heel kleine groepen, om de regels niet te overtreden. Toch maakt hun bezoek voor mij een verschil. Nadat ik ze twee maanden alleen online heb kunnen zien, is er nu eindelijk weer gelegenheid tot menselijk contact.

Ik merk voor mijzelf dat de wereld zo weer iets groter wordt. Deze omgang geeft het leven naar mijn gevoel meer perspectief en diepte. De gesprekken en contacten maken de noden van anderen meer voelbaar. Zo hoop ik, geleidelijk, weer een weg te vinden uit mijn rusteloosheid en het navelstaren.

James Kennedy is een Amerikaanse historicus en decaan van het University College Utrecht. In Trouw geeft hij  om de week zijn visie op de Nederlandse samenleving.  Lees hier meer columns van James Kennedy.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden