OpinieCensuur

Het censureren van Dante’s Goddelijke Komedie is een belediging voor moslims

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Dat een uitgever meent de belediging van Mohammed uit Dante’s Inferno te moeten halen, is evengoed een belediging voor moslims, meent Baris Ates, student Midden-Oosten Studies Universiteit Leiden.

De Nederlandse uitgeverij Blossom Books heeft besloten om Dante’s Goddelijke Komedie, en dan met name het deel Inferno hieruit, te censureren. Berichten hierover in verschillende kranten binnen het Nederlandse taalgebied hebben verontwaardiging opgeroepen.

De aanleiding zou zijn dat dit middeleeuwse grondslagwerk van de Italiaanse literatuur de islamitische profeet Mohammed bespot en dus mogelijk aanstootgevend is voor moslims in Nederland en België. Volgens de Nederlandse uitgeefster en Belgische vertaalster zijn de drie betreffende zinnen vanwege het bespotten van een profeet, alleen omdat hij een ander geloof aanhangt, niet houdbaar in de moderniteit.

Grensoverschrijdend cultuurrelativisme

Deze houding getuigt niet alleen van grensoverschrijdend cultuurrelativisme, maar het is ook een uiterst zielige daad in een tijd waarin leraren, cartoonisten en ex-moslims genoodzaakt zijn onder te duiken vanwege (het gedogen van) bespotting van de islam. Men zou verwachten dat deze gebeurtenissen juist eenduidig solidariteit zouden opwekken zodat deze mensen zich gesterkt voelen in hun recht op meningsuiting.

In plaats daarvan wordt gesproken over het ‘onnodig kwetsen’ van een grote groep Nederlandstaligen, terwijl andere groepen die net zo goed belachelijk worden gemaakt in het werk van Dante niet gespaard blijven. Zo worden de homo’s die naar de hel gaan niet gecensureerd, omdat ‘het christendom daar zo over dacht, tot vandaag toe’, aldus uitgeefster Myrthe Spiteri. Dit is echter een drogreden, omdat dat net zo goed geldt voor de islamitische profeet Mohammed, die door christenen in de middeleeuwen werd gezien als een christelijke ketter die ongetwijfeld naar de hel zou gaan. Er valt geen andere conclusie te trekken dan dat moslims in sommige kringen een voorrecht hebben verkregen om niet op de tenen getrapt te worden.

Niet gebaseerd op een doordachte redenering

Het meest weerzinwekkende element van dergelijke redactionele beslissingen om ongenoegen vanuit de islamitische gemeenschap te voorkomen, is dat het totaal niet gebaseerd is op een doordachte en kritische redenering. Men neemt klakkeloos aan dat het bespotten van de islamitische profeet gelijkstaat aan het beledigen van alle moslims. Er bestaat echter een beduidend verschil tussen het bespotten van een politiek-religieus figuur uit de zevende eeuw en het beledigen van eigentijdse individuele moslims. Dat sommigen uit die laatste groep zich beledigd voelen bij het bespotten van de islam of hun profeet betekent nog niet dat zij of anderen het moreel recht hebben het werk van wie dan ook aan te passen naar eigen wens. In een vrije democratie horen verschillende geluiden te schuren om tot nieuwe inzichten te komen.

Door gehoor te geven aan minderheden die niet geconfronteerd willen worden met andere visies, ondermijnen we niet alleen de democratische principes, maar tasten we ook de historische en culturele authenticiteit aan, omdat het een rechtvaardige daad wordt met superioriteitswaan te krassen in het werk van de vader der Italiaanse letteren.

Daarnaast valt de beslissing van de uitgeverij ook op een andere manier te interpreteren: door bij voorbaat te zeggen dat bepaalde stukken tekst moslims zullen kwetsen en het dus beter is ze compleet te schrappen, meen je dat moslims geen tegengeluid aankunnen. Hoe zit het dan met de vele islamitische columnisten en twitteraars die zich juist tegen deze keuze hebben gekeerd?

Uiteraard verdedig ik het democratisch recht van de uitgeefster om middels de vertaling indirect haar mening te uiten. Ik kan echter niet anders dan deze ondemocratische ontwikkeling hekelen, in de hoop dat mensen tot het besef komen dat de oplossing voor maatschappelijke onrust niet ligt in het voorkomen van schuring tussen verschillende gemeenschappen, maar in het aanleren van tolerantie voor andere, mogelijk pijnlijke ideeën is. Mits ze de individuele vrijheid van elk mens respecteren.

Lees ook:

Met een gum de wereldliteratuur door uit angst om te kwetsen

In het loffelijke streven om ­wereldklassiekers toegankelijk te maken voor jongeren, komt uitgeverij Blossom Books met een vertaling van De goddelijke ­komedie van Dante Alighieri, aldus Stevo Akkerman.

Italiaanse groep wil verbod op Dante’s ‘racistische’ Komedie

Scholieren moeten Dante’s Goddelijke Komedie niet langer onder ogen krijgen. De veertiende-eeuwse klassieker is antisemitisch, islamofoob en homofoob, vindt een Italiaanse mensenrechtenorganisatie die regelmatig optreedt als adviseur van de Verenigde Naties.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden